Jak zrobić dobre siano?
Na wcześnie koszonych łąkach zbliża się czas drugiego pokosu. Zdaniem wielu rolników to najlepszy okres na przygotowanie siana – paszy objętościowej pożądanej w hodowli wielu zwierząt. Jak zrobić dobre siano?
Spis treści
Siano jedną z najstarszych i najlepszych pasz
Zbiór siana w kostki jest nadal bardzo popularną metodą. Źródło: agrofoto.pl; użytkownik: mateuszmtz
Można śmiało stwierdzić, iż siano jest jedną z najstarszych pasz objętościowych, jakie produkowane są do dziś w rolnictwie. Przesuszone trawy stosowane są w żywieniu zwierząt od tysięcy lat. Kiedyś była to zwyczajnie najprostsza do przygotowania pasza, dziś również wymaga niższych nakładów. Przede wszystkim jednak doceniamy ogromną rolę, jaką odgrywa siano w żywieniu. Siano może być bardzo dobrą paszą uzupełniającą w żywieniu bydła mlecznego oraz mięsnego – w przypadku tego drugiego często stanowi nawet podstawową „objętościówkę”. Praktycy podkreślają, iż dobrym zwyczajem jest podanie siana krowie bezpośrednio po wycieleniu. Oczywiście pasza ta znajdzie także zastosowanie w żywieniu innych zwierząt, jednak ze względu na skalę produkcji mlecznej i wołowej w Polsce najczęściej jest wykorzystywana w żywieniu bydła. W gospodarstwach, gdzie bydło jest jedynie dodatkiem często praktykuje się możliwie długi wypad na pastwisku, a skarmianie sianem w okresie zimowym. Model taki nie sprawdzi się jednak w dużych gospodarstwach – przy intensywnej produkcji należy zachować optymalne żywienie kiszonką z kukurydzy, sianokiszonką oraz sianem, ewentualnie innymi paszami objętościowymi.
Jak zrobić dobre siano – koszty prawie jak sianokiszonki
Gotowe siano powinno zawierać ponad 15% białka. Źródło: agrofoto.pl; użytkownik: kris24
Produkcja siana jest procesem angażującym znacznie mniejszą ilość maszyn w gospodarstwie. Niższe, aczkolwiek nieznacznie, są także koszta produkcji. W porównaniu z przygotowaniem sianokiszonki odchodzą pracę związane z owijaniem oraz koszta zakupu folii. Aspektem generującym koszta jest częste przetrząsanie skoszonego materiału, niemniej zużycie paliwa jest w tej sytuacji zazwyczaj niższe niż w przypadku owijania. Mitem jest jednak twierdzenie, iż siano jest paszą bardzo tanią – jeśli dokładnie przeanalizujemy koszta okaże się, że produkcja siana tylko nieznacznie ustępuje cenowo sianokiszonce. W istocie koszta jakich unikamy to jedynie zakup folii. Zakładając cenę rolki na poziomie 300 zł / szt i przyjmując, iż starczy ona na owinięcie 25 balotów uzyskujemy balot sianokiszonki o 12 zł droższy aniżeli balot siana. Jeśli zastanawiamy się, jak zrobić dobre siano, z pewnością musimy uwzględnić parokrotne przerzucanie materiału. To ono zwiększa nakłady na siano, ale z kolei w przypadku sianokiszonki dochodzi owijanie. Spora różnica w koszcie produkcji siana oraz sianokiszonki występuje dopiero wówczas, kiedy nie dysponujemy własnym sprzętem do zakiszania. Wówczas siano będzie rozwiązaniem przede wszystkim ekonomicznym.
Kiedy kosić na siano?
Siano jest wartościową paszą w żywieniu zwierząt. Wymaga jednak starannego, kilkudniowego przygotowania. Źródło: agrofoto.pl; użytkownik: seba1224.
Koszenie użytków zielonych na siano powinniśmy rozpocząć w momencie, kiedy łąki zaczynają się kłosić. Jeśli na łące występuje wiele gatunków traw sugerujmy się fazą rozwojową gatunku dominującego w runi. Planując zadania z uwagi na to, jak zrobić dobre siano, musimy też wykonywać odpowiednie czynności w odpowiednim czasie. Ze względów jakościowych nie powinniśmy opóźniać koszenia. Po pierwsze uzyskana pasza staje się mniej smaczna, po drugie zaś spada poziom białka. Dobrze wykonane siano powinno zawierać przynajmniej 15% białka ogólnego w suchej masie. W momencie, gdy trawy zaczynają się kłosić przyjmujemy wartość włókna na poziomie ponad 20%. Warto w tym miejscu wspomnieć także, że użytki zielone przeznaczone na siano potrzebują sporo czasu, aby mogły zostać zebrane. Dlatego też nie wykonujmy zbioru siana w nadmiernym pośpiechu – starajmy się zaplanować prace na czas, kiedy prognozy pogody będą korzystne. Materiał zebrany zbyt wcześnie nie jest dobry jakościowo, co zauważymy bardzo szybko po zbiorze – zaczyna się po prostu grzać i parować.
Częste przetrząsanie materiału
Trawy skoszone na siano należy przetrząsać intensywnie, ale z rozwagą. Częste przetrząsanie ma zapewnić równomierne i dynamiczne dosuszanie materiału. Nie możemy także zapomnieć o tym, że regularne przerzucanie mechaniczne zapobiega rozwojowi pleśni. Ważna jest jednak jeszcze jedna zasada – kolejne przejazdy z przetrząsarką nie powinny być wykonywane na dużych obrotach. Zbyt silne przerzucanie powoduje straty składników pokarmowych, które są związane z wykruszaniem się skoszonych gatunków traw. Mocne rozkruszenie powoduje także utrudniony zbiór prasą – dużo „sieczki” pozostaje wówczas na polu.
Zbiór wieńczy dzieło
Zbyt silne przerzucanie powoduje straty składników pokarmowych, które są związane z wykruszaniem się skoszonych gatunków traw
Trawy przeznaczone na ten rodzaj paszy są gotowe do zbioru w momencie, kiedy nie jesteśmy w stanie wycisnąć z nich żadnych soków. Wielu rolników wykonuje tradycyjną, dość skuteczną, próbę, która polega na zginaniu źdźbeł. Jeśli te łamią się, to siano może być gotowe do zbioru. Drugorzędną kwestią pozostaje model zbioru siana – warto jednak zaznaczyć, że często, jeśli nie mamy do czynienia z w pełni gotowym technologicznie materiałem najlepszym wyborem może być zbiór luzem. Prasowane siano może się zagrzewać, szczególnie w dużych balotach. Stąd wielu właścicieli pras rolujących mimo wszystko zbiera siano w popularnych kostkach.
Zachowując kilka prostych w istocie zasad możemy przygotować bardzo dobrą paszę dla zwierząt.
Nowe technologie w zbiorze i suszeniu siana
Coraz więcej rolników wdraża rozwiązania precyzyjnego rolnictwa do zbioru siana. Nowoczesne przewracarki i przetrząsacze wyposażone w czujniki wilgotności informują na bieżąco o stanie podsuszenia pokosu, co pozwala na optymalizację momentu zbioru. Dzięki aplikacjom pogodowym z funkcją alertów (np. RainViewer, YR, Agrarwetter) możliwe staje się dokładne planowanie prac polowych w krótkich oknach pogodowych. W dużych gospodarstwach stosuje się także kamery termowizyjne i bezdotykowe mierniki temperatury do kontroli procesu magazynowania bel, co minimalizuje ryzyko samozapłonu. Wprowadzenie tych technologii zwiększa jakość paszy i ogranicza straty wynikające z fermentacji czy zawilgocenia.
Klimat a produkcja siana – nowe wyzwania
Zmiany klimatyczne istotnie wpływają na przebieg i organizację zbioru siana w Polsce. Według danych IUNG-PIB oraz IMGW liczba dni z optymalnymi warunkami pogodowymi do suszenia pokosu skróciła się lokalnie nawet o 20–25% w porównaniu z dekadą 2000–2010. Wzrost częstotliwości przelotnych opadów i burz wymusza większą elastyczność organizacyjną oraz szybkie działanie w „oknie pogodowym”. W praktyce rolnicy coraz częściej rezygnują z dużych bel na rzecz mniejszych kostek lub siana luzem, co skraca czas zbioru i pozwala na lepsze dosuszenie. Dostosowanie praktyki sianokosów do aktualnych warunków klimatycznych staje się kluczowe dla jakości paszy.
Normy przechowywania i bezpieczeństwo paszy
Jakość siana zależy nie tylko od terminu zbioru, ale również od prawidłowego przechowywania. Dobre siano powinno mieć maksymalnie 15% wilgotności w przypadku kostek i nie więcej niż 13% w przypadku bel cylindrycznych. Zbyt wilgotne siano może się grzać, powodując rozwój pleśni, a nawet ryzyko pożaru – według danych PSP w Polsce notuje się corocznie kilkaset przypadków samozapłonu siana. PIORiN oraz IJHARS zalecają, by siano przechowywać w dobrze wentylowanych budynkach, na podkładach zapobiegających kapilarnej wilgoci. Kontrola temperatury i wilgotności w przechowalniach powinna być standardową praktyką w każdym gospodarstwie.
Obserwuj nas w Google News. Bądź na bieżąco!
Dodaj AgroFakt.pl jako preferowane źródło w Google
Częściej w Top Stories. Wystarczy 1 klik i zatwierdzenie w Google.
Bądź na bieżąco z informacjami z rynku rolnego
