Silniki stacjonarne – motory napędowe światowego rolnictwa

Download PDF

„Wymyślili te durackie maszyny, bo siły w ręcach nie mieli!” Znana chyba wszystkim reakcja ulubionego bohatera polskiej komedii – Władysława Pawlaka na znalezioną w stodole młocarnię napędzaną silnikiem stacjonarnym. REFORM KLASSE F II lub IHC M 3 HP, to silniki stacjonarne mogące być tymi „durackimi maszynami”, które pogardzane przez Pawlaka były oznakami postępu wkraczającymi min. do polskiego rolnictwa.

„Konserwacja zabytkowych silników rolniczych” – to drugi projekt Muzeum w Ciechanowcu, dotyczący konserwacji unikatowych silników, który objął swoim patronatem medialnym Agrofakt.

Działania warte wsparcia

W 2019 r. w ramach programu Wspieranie działań muzealnych ogłoszonego przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Muzeum w Ciechanowcu zrealizowało dwa zadania dotyczące konserwacji zabytkowych maszyn i urządzeń rolniczych, które w całości sfinansowano ze środków Ministra i Województwa Podlaskiego.

W drugim zadaniu do konserwacji wybrano silnik IHC M 3 HP z 1926 r., zakupiony do zbiorów w 2017 r. oraz silnik Reform Klasse F II z 1925 r. i lokomobilę Badenia CLN z 1933 r., które jako dary zostały przekazane do muzeum w 2018 r. Wszystkie trzy zabytki były w złym stanie technicznym. Silniki stacjonarne i lokomobila używane były w polskim rolnictwie w latach 1918-1939 i wchodzą w skład jednej z największych w Polsce muzealnej kolekcji silników rolniczych liczącej obecnie 62 silniki spalinowe i 11 silników parowych, czyli lokomobil. Dodatkowo o pierwszym zadaniu możecie przeczytać w materiale https://www.agrofakt.pl/ursus-c-45/ oraz https://www.agrofakt.pl/zetor-50-super-wydajny-sprzymierzeniec-zza-miedzy/.

ciągniki stacjonarne

Reform Klasse F II z 1925 r._przed_konserwacją_2

fot. Marek Zacharewicz

REFORM KLASSE F II

Motor stacjonarny REFORM KLASSE F II zbudowano ok. 1925 r. w niemieckiej firmie Reform-Motoren-Fabrik w Böhlitz-Ehrenberg. W wyniku działań konserwatorskich udaje się dość dokładne określić datę jego wytworzenia. Był on przeznaczony do napędu stacjonarnych urządzeń gospodarskich, np. młocarni. Jest to silnik gaźnikowy o mocy 9-10 KM (6,6-7,4 kW) przy 600-700 obr/min, przystosowany do spalania benzyny lub nafty, poziomy, 2-cylindrowy o pojemności 2596 cm3, 4-suwowy, chłodzony wodą przez jej odparowanie, z bocznym rozrządem zaworowym i regulatorem obrotów. Co więcej, z prawej i lewej strony silnika na wale korbowym osadzone są 2 pełne koła zamachowe o szerokości 5,5 cm i średnicy 55 cm. Lewa strona wału korbowego przystosowana jest do podłączenia korby do ręcznego rozruchu silnika. Krótko mówiąc jest to jedyny silnik tego modelu w polskich muzeach.

silniki stacjonarne

IHC 3 M 3 HP przed konserwacją

fot. Marek Zacharewicz

IHC M 3 HP

Silnik stacjonarny IHC M 3 HP został zbudowany w 1926 r. przez amerykańską firmę International Harvester Company w Chicago. Był on przeznaczony do napędu stacjonarnych urządzeń gospodarskich, np. małej młocarni. Silnik waży 230 kg. Jest to motor gaźnikowy o mocy 3 KM (2,2 kW) przy 600 obr/min, przystosowany do spalania benzyny lub nafty z domieszką wody, poziomy, 1-cylindrowy o pojemności 1212 cm3, 4-suwowy, chłodzony wodą przez jej odparowanie, z rozrządem zaworowym i regulatorem obrotów. Z prawej i lewej strony silnika na wale korbowym osadzone 2 szprychowe koła zamachowe. Do prawego koła zamachowego przymocowane jest koło pasowe o szerokości 14 cm i średnicy 12,8 cm. Lewa strona wału korbowego przystosowana jest do podłączenia korby do ręcznego rozruchu silnika.
Na bazie tego modelu w latach 20. XX w. Zakłady Mechaniczne „URSUS” budują swój własny silnik pod nazwą MOCARZ, który do złudzenia przypomina amerykańską wersję.

silniki stacjonarne

Reform Klasse F II z 1925 r. po konserwacji

fot. Marek Zacharewicz

Silniki stacjonarne – zapomniana siła rolnictwa

Firma INTERNATIONAL HARVESTER COMPANY (IHC) powstała w Chicago w 1902 r. z połączenia dwóch amerykańskich producentów ciągników i maszyn rolniczych – firm Deering i McCormick. Ostatecznie fuzja przedsiębiorstw powoduje ekonomiczny sukces. Krótko mówiąc, nowo powstałe przedsiębiorstwo sukcesywnie wprowadza na rynki coraz nowsze modele ciągników, silników stacjonarnych i innych maszyn rolniczych.

W latach produkcji silnika IHC M 3 HP były równolegle produkowane bardzo podobne wizerunkowo silniki o mniejszych i większych mocach. Aby je odróżnić trzeba mieć porównanie ich wielkości. Były to silniki:

  • po pierwsze – IHC M 1 ½ KM produkowane w latach 1917-1932
  • po drugie – IHC M 6 KM produkowane w latach 1918-1937
  • i wreszcie – IHC M 10 KM produkowane w latach 1920-1932

Aby wyjaśnić, wszystkie silniki stacjonarne typu M mają dobrą renomę wśród ówczesnych użytkowników. Z tego właśnie względu ich produkcja trwa tak długi okres. Silniki napędzały wszystkie urządzenia gospodarskie, np. młocarnie, śrutowniki, sieczkarnie, piły tarczowe. Bez wątpienia motory te są przyczyną rozwoju rolnictwa.

Résumé

Podsumowując, za tę niezwykłą przygodę z zapomnianymi perełkami przemysłu produkującego maszyny dla rolnictwa dziękujemy Markowi Wiśniewskiemu, kustoszowi, Kierownikowi Działu Techniki Rolniczej Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu, inicjatorowi działań konserwatorskich.

Najważniejsze jest jednak to, że muzea nie tylko „pokazują” eksponaty, lecz wyszukują je i przeprowadzają ich renowację. Uwaga na zakończenie: rozglądaj się, szukaj, bo może na Twoim podwórku jest skarb, który  ozdobi rolnicze muzeum.

„Witia! Bierz cepa i bij, bo sam zaraz będziesz bity!” Prawdopodobnie nie usłyszymy dziś już takiej zachęty do pracy, chociaż niektóre VIP-y chętnie wspominają swoje młodzieńcze przygody z cepem.

Czy artykuł był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, by zagłosować

Ocena 4.3 / 5. Liczba głosów 6

Na razie brak głosów. Możesz być pierwszy!

Dodaj komentarz

avatar
  Subskrybuj  
Powiadom o