Dostępność nawozów dla sadowników w UE. Co nas czeka?

14 listopada 2022, Sławomir Głuszek

fot. Adobe Stock

Dostępność nawozów ma kluczowe znaczenie w zapewnieniu produkcji roślinnej, a przez to bezpieczeństwa żywnościowego. Jednakże po rosyjskiej inwazji na Ukrainę sytuacja pogorszyła się znacząco. Nastąpił bowiem poważny kryzys na rynku gazu ziemnego, który jest podstawowym surowcem do produkcji nawozów azotowych. Ponadto spadła podaż nawozów importowanych z objętych sankcjami Rosji i Białorusi.

Dostępność nawozów w ciągu ostatnich miesięcy była bardzo zróżnicowana, choć nierzadko zupełnie ich brakowało.

Spis treści

Reklama

Zawirowania w dostępności nawozów

Już w czasie pandemii pojawiły się problemy z kupnem, związane przede wszystkim z globalnymi zaburzeniami łańcucha dostaw. Na jesieni 2021 r. można było zaobserwować pierwsze poważne skoki cen nawozów. Jednakże to wojna na Ukrainie i związane z nią rozgrywki na rynku surowców energetycznych zachwiały rynkiem nawozów. Nie tylko drastycznie wzrosły ich ceny, ale spadła też ich ilość na rynku, ponieważ wielu producentów nawozów ograniczyło lub wręcz wstrzymało produkcję. W tym kontekście Unia Europejska przedstawiła komunikat w sprawie zapewnienia dostępności i przystępności cenowej nawozów.

Dostępność nawozów — jakie działania proponuje UE

W komunikacie z 9 listopada zaproponowano praktyki i sposoby działania, które mają pozwolić na zoptymalizowanie technik stosowania nawozów. Mają one pomóc w zmniejszeniu zależności swojej produkcji od dostępności nawozów przy jednoczesnym zabezpieczeniu plonów.

Wsparcie dla producentów nawozów

Zagwarantowanie priorytetowego, stałego i niezakłóconego dostępu do gazu ziemnego dla producentów nawozów (sektora krytycznego) w przypadku racjonowania tego surowca przez państwa członkowskie,
Ukierunkowane wsparcie finansowe przez państwa członkowskie UE. Dzięki zmienionym tymczasowym kryzysowym ramom pomocy poszczególne państwa mogą udzielać specjalnego wsparcia producentom nawozów. Środki mogą również być wykorzystywane na potrzeby krajowych systemów wsparcia. Pieniądze na pomoc będą generowane przez takie narzędzia, jak pułap dochodów rynkowych dla niektórych wytwórców energii oraz składka solidarnościowa.
Większa przejrzystość rynku dzięki uruchomieniu przez Komisję Europejską centrum monitorowania rynku nawozów. Ma ono na celu wymianę danych takich jak: produkcja, handel i dostępność nawozów, ich ceny i stosowanie.
Przejście na bardziej ekologiczne nawozy: Komisja będzie zachęcała państwa członkowskie do wspierania inwestycji na rzecz odnawialnego wodoru oraz biometanu na potrzeby produkcji amoniaku.
Dywersyfikacja handlu ma poprawić dostępność nawozów w celu zrekompensowania zerwanych dostaw z Białorusi i Rosji. W tym celu Komisja nawiązała kontakt z alternatywnymi dostawcami nawozów oraz zaproponowała zawieszenie taryf handlowych na wykorzystywane do produkcji nawozów azotowych amoniak i mocznik.

Wsparcie dla rolników

Ponadto Komisja wraz z państwami członkowskimi zbada możliwości przeznaczenia 450 mln euro z rezerwy rolnej w roku budżetowym 2023 na potrzeby wsparcia rolników dotkniętych wysokimi kosztami produkcji.
Zrównoważone praktyki rolnicze i szkolenia — wiedza, na temat których będzie rozpowszechniana w ramach współpracy KE z państwami członkowskimi. Obejmą one m.in. plany gospodarowania składnikami odżywczymi (jeden z Ekoschematów) i poprawę stanu gleby. Ponadto obejmie rolnictwo precyzyjne, rolnictwa ekologiczne, wykorzystanie roślin strączkowych w systemach płodozmianu. Komisja zwróci się również do państw członkowskich o przeanalizowanie dalszych priorytetów i możliwości szerszego zastosowania tych metod działania w przyszłych przeglądach planów strategicznych WPR.

Działania zmniejszające zużycie nawozów mineralnych

W tym celu Komisja nawiąże dalszą współpracę z państwami członkowskimi i instytucjami finansowymi. Ma to zwiększyć wkład w cztery obszary — solidarność, produkcję, handel i multilateralizm. Ponadto nawiąże współpracę z wybranymi krajami partnerskimi UE, by ograniczyć ich zależność od importowanych nawozów nieorganicznych oraz zmniejszenie ich zużycia. Szczególny nacisk położy się na usługi doradcze i rozpowszechnianie wiedzy. Obejmie to m.in. tematykę gospodarowania składnikami odżywczymi, zwiększania wydajności nawożenia i stosowania alternatywnych praktyk rolniczych.

Dostępność nawozów organicznych w produkcji roślinnej

KE będzie promowała zwiększanie wykorzystania nawozów organicznych, które mają na celu w miarę możliwości zastąpić nawozy nieorganiczne. Pozwoli to zmniejszyć zarówno zależność UE od gazu, jak i ślad węglowy sektora chemicznego oraz rolnictwa.

Rozporządzenie w sprawie produktów nawozowych już teraz gwarantuje lepszy dostęp do nawozów wytwarzanych z odpadów. Ponadto daje dostęp do ekologicznych i wytwarzanych w obiegu zamkniętym alternatyw dla gazu ziemnego.

W ramach programu „Horyzont Europa” zainwestowano również 180 mln euro. Pieniądze przeznaczono na projekty:

optymalizacja bilansu składników pokarmowych,
alternatywne produkty nawozowe,
rozwiązaniami oparte na procesach przyrodniczych w zakresie gospodarowania składnikami odżywczymi.

W 2023 r. Komisja przyjmie plan zintegrowanej gospodarki składnikami odżywczymi. Pomoże on bardziej efektywnemu wykorzystaniu składników odżywczych i ograniczeniu ich strat, by wyeliminować emisję zanieczyszczeń.

Dostępność nawozów i zarządzanie żyznością gleby

Kolejnym krokiem ma być poprawa przejrzystości światowego rynku nawozów oraz zwiększenie wsparcia na rzecz zrównoważonego bilansu płatniczego. Ważna będzie też poprawa przejrzystości działań w tym unikanie ograniczeń wywozowych w handlu nawozami w ramach WTO. Ponadto Komisja chce kontynuować współpracę z państwami członkowskimi, by zapewnić dostępność nawozów i sprawny światowy handel produktami rolno-spożywczymi.

Poza takimi zagadnieniami, jak dostępność nawozów czy ich ceny, UE otworzy drogę innowacjom wspierającym zintegrowane zarządzanie żyznością gleby. W ich ramach stosowany będzie zróżnicowany i dostosowany do danego miejsca zestaw rozwiązań w zakresie żyzności gleby. Ma to sprzyjać zrównoważonemu wzrostowi plonów.

Źródło: ec.europa.eu