Po co obserwować krowy?

Po co obserwować krowy?

Rozpoznawanie naturalnych odruchów i rytuałów zwierząt może być pomocne we wczesnym wykryciu choroby. Dowiedz się więcej!

Człowiek udomowił bydło tysiące lat temu, a w procesie domestykacji doszło do „złagodzenia” niektórych typów zachowania krów.

U niektórych ras bydła, głównie u mięsnych, obserwowany jest w większym stopniu „pierwotny” behawior.

Współczynnik odziedziczalności cech

instynkt macierzyński u krów

fot. Fotolia

Pierwotny behawior jest szczególnie wykształcony u krów matek

Pierwotny behawior jest szczególnie widoczny w przypadku krów matek, które w większym stopniu przejawiają instynkt macierzyński wobec cielęcia. Chroniąc swoje młode przed potencjalnym zagrożeniem, prezentują bardziej agresywne reakcje wobec człowieka.

Behawior jest uwarunkowany genetycznie. Cechy z nim związane są zaliczane do ilościowych,  kształtowanych również przez wpływ środowiska.

Współczynnik odziedziczalności cech związanych z zachowaniem krów mieści się w przedziale od 0,2 do 0,9.

Rozpoznawanie naturalnych odruchów i rytuałów

Niezależnie od użytkowania i rasy, czy jest to stado bydła mięsnego czy też stado bydła mlecznego, wszystkie je łączą wspólne wzorce behawioralne.

Bez wątpienia, każdy hodowca wie, jak zachowują się jego zwierzęta. Rozpoznawanie naturalnych odruchów i rytuałów zwierząt może być pomocne we wczesnym wykryciu rozwijającej się choroby.

pastwisko

fot. Fotolia

Naturalny behawior u krów uwidacznia się najmocniej na pastwisku

Ponadto, dzięki znajomości naturalnego behawioru krów, który jest najbardziej widoczny na pastwisku, możliwe jest wprowadzanie pewnych rozwiązań w budynkach inwentarskich i w zabiegach związanych z chowem.

Pozwolą one w sposób bardziej swobodny manifestować typowe zachowanie krów.

Prawidłowa obserwacja zwierząt

Jak zatem należy obserwować bydło? Najlepiej mieć na uwadze zarówno zachowanie krów w stadzie, jak i poszczególnych jednostek.

Obserwując stado można uwzględnić to, ile zwierząt z ogółu pobiera pokarm, ile czasu pozostaje w pozycji stojącej, ile osobników leży, i ile z nich jest w trakcie przeżuwania.

Jest to istotne, ponieważ wszelkie objawy apatii, braku reakcji na bodźce mogą wskazywać na rozwój jakiejś jednostki chorobowej.

apatia u krów

fot. Fotolia

Apatia u krów może świadczyć o rozwoju choroby

Osowiałość zwiastuje lub towarzyszy niejednemu schorzeniu. Ponadto u zwierząt, u których stan zdrowia ulega pogorszeniu, zmniejszają się naturalne odruchy, np. reakcja na wjazd wozu paszowego. Łaknienie jest ograniczone i zmienia się również częstotliwość picia wody.

Hierarchia w stadzie

Bydło jest gatunkiem stadnym z widoczną hierarchią. Choć niektóre systemy utrzymania ograniczają jej przejawy, to nie została ona wyparta przez domestykację. Najbardziej jest widoczna w przypadku mniej ograniczonego ruchu.

W systemie utrzymania wolnowybiegowym krowy z wyższą pozycją w grupie technologicznej pierwsze zajmują miejsce przy stole paszowym i dłużej pobierają paszę (Zwolińska-Bartczak, 2005 za Dobicki i wsp., 1981).

hierarchia w stadzie

fot. Fotolia

Obserwacja hierarchii w stadzie pomaga zweryfikować stan zdrowia zwierząt

Dobry obserwator na podstawie przejawów hierarchii może również rozpoznać, czy stan zdrowia uległ pogorszeniu. U chorujących krów zaburzony jest stadny behawior i tracą one swoją hierarchię (Zwolińska-Bartczak, 1992).

Typowe zachowanie krów

Krowy są zwierzętami ruchliwymi, które większość czynności, jak jedzenie, pielęgnacja etc., wykonują w ciągu dnia, a w nocy zazwyczaj odpoczywają.

Oczywiście w naturalnych warunkach bydło również po zmroku pobiera pokarm, więc w systemie alkierzowym dostęp do paszy powinien być nieograniczony.

Możliwość przejawiania się typowego zachowania krów jest związane z poziomem dobrostanu i warunkami zoohigienicznymi. Jeżeli krowy nie chcą leżeć, może to wskazywać na niewystarczającą ilość ściółki lub nawet zbyt małą powierzchnię dla swobodnego leżenia.

Zwierzęta chore w mniejszym stopniu mogą poddawać się rytuałom pielęgnacji.

Lubią one  pielęgnację i chętnie poddają się lizaniu, ocierają się o czochradła i inne elementy wyposażenia obory. W strukturze stada zwierzęta na tym samym poziomie w hierarchii liżą się wzajemnie chętniej niż z krowami niższych lub wyższych „rangą”.

Zwierzęta chore w mniejszym stopniu mogą poddawać się rytuałom pielęgnacji. Może to być widoczne po stanie sierści.

Objawy rui u krów

Obserwowanie krów jest kluczowym zbiegiem w wytypowaniu osobników będących w rui. Chociaż u jednych zwierząt objawy są mniej, a u innych bardziej widoczne, to właśnie behawior typowy dla tego okresu jest głównym symptomem gotowości samic do pokrycia.

Podstawowe zachowanie krów będących w rui to odruch tolerancji – krowy obskakują się, a w szczycie rui stoją nieruchomo. Do obskakiwania najczęściej dochodzi wcześnie rano lub późnym wieczorem.

ruja u krów

fot. Fotolia

Jednym z symptomów rui jest odczuwanie niepokoju przez zwierzęta

Ogólnie zachowanie krów można opisać jako stan pobudzenia, niepokoju i szukania kontaktu z innymi zwierzętami. Ze sromu, który jest bardziej nabrzmiały, zwisa ciągnący się, klarowny czop śluzowy.

Podaje się, że istnieją różnice międzyrasowe w symptomach rui, np. u krów rasy Jersey jest bardziej widoczny odruch tolerancji na obskakiwanie niż u rasy holsztyńsko-fryzyjskiej (Zwolińska-Bartczak, 2005).

Zjawiskiem godnym uwagi jest anormalny behawior, który nie powinien być ignorowany. Jednym z nietypowych zachowań jest wzajemne ssanie krów i jałówek, które jest widoczne zarówno u zwierząt utrzymywanych w budynkach, jak i na pastwiskach.

Stwierdzono, że takie zachowanie krów prowadzi do powstawania mastitis u pierwiastek. Szczególnie, jeśli chodzi o zapalenia wywołane przez bakterię Corynebacterium pyogenes.

obserwacja krów

fot. Fotolia

Obserwacja zachowania krów jest podstawą optymalnej hodowli

Wzajemne ssanie sprzyja uszkodzeniom wymienia, a na pewno otwarciu kanału strzykowego. Umożliwia to przeniknięcie bakterii do wymienia i finalne może prowadzić do infekcji.

Konieczność badań behawioralnych

Badania skupione na behawiorze nie powinny być bagatelizowane i są równie istotne jak te związane z żywieniem, poprawą wydajności i parametrów rozrodu.

Choć behawior to przysłowiowy temat rzeka, to wgłębianie się w tajniki zachowania zwierząt jest podstawą do utrzymania optymalnego dobrostanu, i będzie chronić hodowlę przed stratami związanymi z rozwojem chorób w stadzie.

 

Trwałe użytki zielone – efekt zwalczania chwastów (wideo)

Zwalczanie chwastów na łąkach to postawa, aby uzyskać wysokiej jakości paszę! Sprawdź efekty zabiegu herbicydowego!

14 lipca 2018

Jak uchronić żwacz przed kwasicą?

Kwasica żwacza przyczynia się do wielomilionowych strat w hodowli. Dowiedz się, jak jej zapobiec!

7 lipca 2018

Żwacz – centrum dowodzenia krowy

Żwacz stanowi komorę fermentacyjną, odpowiadającą za dalszy przebieg procesu trawienia i wchłaniania. Dowiedz się, jak go chronić!

7 lipca 2018