W obronie polskich rolników. Przed kim, przed czym?
W obronie polskich rolników przed zalewem produktów rolnych z zagranicy apeluje Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych. Obawy budzi zniesienie przez KE na kolejny rok cła na produkty rolne z Ukrainy. Na wystąpienie organizacji odpowiedział minister rolnictwa Robert Telus.
W obronie polskich rolników odpowiednie działania podjęły polskie władze. Jednakże impulsem do tego były zdecydowane działania środowisk rolniczych, które przyczyniły się do weryfikacji polityki Polski związanej ze sprowadzaniem produktów rolnych z Ukrainy. Jedną z tych zmian była utrata stanowiska ministra rolnictwa i rozwoju wsi przez Henryka Kowalczyka.
Spis treści
Jakie działania podejmuje MRiRW w sprawie regulacji ATM?
W unijnym rozporządzeniu 2022/870 wprowadzono jednostronną, dodatkową liberalizację w imporcie z Ukrainy (tzw. autonomiczne środki handlowe — ATM). W odpowiedzi na wniosek Ukrainy dot. przedłużenia ATM, który złożono pod koniec 2022 r.
Jednakże mając na uwadze poważny wzrost importu produktów rolno-spożywczych z Ukrainy do UE, Polska zabiegała o taką modyfikację ATM, by lepiej chroniły unijnych producentów. W szczególności miało by to obejmować ochronę rolników z Polski i innych państw sąsiadujących z Ukrainą. Postulaty MRiRW przekazano już w grudniu 2022 r. Dotyczyły one wyłączenia części, najbardziej wrażliwych towarów, których import nie był w pełni zliberalizowany na podstawie Układu o stowarzyszeniu UE-Ukraina. Ponadto obejmują także wprowadzenie zapisów ułatwiających zastosowanie środków ochronnych w przypadku spowodowania przez nadmierny import zakłóceń na rynku czy zagrożeń dla unijnych producentów rolnych.
Czy projekt KE zapewnia ochronę polskich rolników
Projekt rozporządzenia, który opublikowała KE uwzględnia jedynie niewielką część polskich postulatów. Ponadto KE nie przedstawiła oceny skutków regulacji przedstawionego projektu rozporządzeniu. Polska zwróciła na to uwagę w dotychczasowej dyskusji na unijnym forum. W odpowiedzi KE przekazała opinię, że obecnie nie ma możliwości przeprowadzenia takiej analizy.
Ponadto w związku z przygotowaniami do decyzji na poziomie COREPER w sprawie projektu nowej regulacji ATM, w dyskusji międzyresortowej oraz na forum UE strona polska podnosiła następujące postulaty:
- Dodanie zapisu, że w przypadku przywrócenia ceł wynikających z Układu o stowarzyszeniu UE-Ukraina, kontyngenty taryfowe (TRQ) będą zmniejszone o ilości dotychczasowego importu z Ukrainy do UE od początku roku do momentu wejścia w życie środków ochronnych lub proporcjonalnie do upływu czasu w roku kalendarzowym (pro rata).
- Wykreślenie z projektowanej regulacji punktu zawieszającego obowiązywanie w imporcie z Ukrainy rozporządzenia PE i Rady 2015/478. Wykreślenie ww. ustępu ma na celu przywrócenie możliwości zastosowania instrumentów wzmocnionego nadzoru wynikających z regulacji 2015/478, w tym nadzoru na poziomie regionalnym.
- Uzgodnienie przez KE ze stroną ukraińską poprawy dostępu do rynku ukraińskiego dla eksportu towarów rolnych z UE, w tym z Polski.
- Wprowadzenie automatycznego mechanizmu wsparcia producentów w danym sektorze produkcji rolnej (poza rezerwą rolną) w państwie członkowskim (regionie UE graniczącym z Ukrainą), będącym eksporterem netto w latach 2019–2021 w sytuacji, gdy wzrost importu oraz udział danego kraju lub regionu w tym wzroście przekroczy określone parametry.
- Złożenie przez KE deklaracji, że w celu usprawnienia korytarzy solidarnościowych w najbliższym czasie zaproponuje rozwiązania systemowe, gwarantujące, aby produkty rolno-spożywcze z Ukrainy nie trafiały w nadmiarze (w stosunku do standardowego przywozu z lat przed wybuchem wojny) bezpośrednio do regionów przygranicznych. Regiony te są regionami nadwyżkowymi w produkcji tych płodów rolnych, które Ukraina eksportuje na rynek UE i nadmiarowy import zakłóca tamtejsze rynki.
- Wyłączenie z zakresu towarowego projektowanego rozporządzenia ws. ATM towarów najbardziej wrażliwych.
- Dodanie w art. 4 zapisu, że postępowanie sprawdzające uruchomione na podstawie rozporządzenia 2022/870 i niezakończone przed wejściem w życie nowego rozporządzenia jest automatycznie ponownie wszczynane w momencie wejścia w życie nowego rozporządzenia.
- Zmodyfikowanie art. 4 celem uproszczenia kryteriów, które trzeba spełnić, aby mogła być podjęta decyzja o przywróceniu na dany produkt warunków taryfowych wynikających z Układu o stowarzyszeniu. Naszym zdaniem taką przesłanką powinien być nie tylko negatywny wpływ importu dotyczący całego rynku unijnego, jak to jest obecnie, ale również negatywny wpływ na tylko część rynku UE. Ponadto należy stworzyć możliwość, aby środek ochronny (w postacie przywrócenia warunków taryfowych wynikających z Układu o stowarzyszeniu) mógł być wprowadzony na poziomie pojedynczego kraju członkowskiego UE lub regionu UE.
O przywrócenie warunków taryfowych wynikających z Układu o stowarzyszeniu UE-Ukraina
Na wniosek MRiRW minister rozwoju i technologii wystąpił do komisarza ds. handlu Valdisa Dombrovskisa o przywrócenie unijnych ceł na kukurydzę pochodzącą ze wszystkich kierunków. Dodatkowo zaapelował o podjęcie wszelkich niezbędnych kroków w celu skutecznego zastosowania tych ceł na import kukurydzy z Ukrainy do UE. Z kolei 13.04.2023 r. minister rozwoju i technologii, również na prośbę MRiRW, wystąpił do komisarza ds. handlu Valdisa Dombrovskisa z wnioskiem o przywrócenie unijnych ceł i kontyngentów na warunkach wynikających z Układu o stowarzyszeniu, w stosunku do importu z Ukrainy: pszenicy, mąki pszennej, mięsa drobiowego i jaj.
Propozycja KE tzw. nadzwyczajnych środków ochronnych
W odpowiedzi na wspólne wystąpienia pięciu krajów przyfrontowych w sprawie problemów jakie spowodował nadmierny import z Ukrainy, Komisja Europejska zaproponowała pakiet środków zaradczych. Jednakże uwarunkowała go zniesieniem wprowadzonych przez niektóre kraje członkowskie zakazów importu z Ukrainy. Warunek ten dotyczy też Polski.
Pakiet obejmuje m.in. propozycję nadzwyczajnego środka ochronnego w postaci zakazu importu z Ukrainy do przyfrontowych państw członkowskich 5 produktów, tj. pszenicy, kukurydzy, rzepaku, słonecznika i oleju słonecznikowego. Jednakże ich tranzyt miałby być dozwolony. Zgodnie z propozycją KE środki miałyby obowiązywać do 5.06.2023 r. z opcją ich przedłużenia. Jednak kraje przyfrontowe zgłosiły do KE postulat rozszerzenia zakresu towarowego tego środka. Wniosły także o zagwarantowania jego stosowania co najmniej do końca roku. Obecnie wciąż trwają konsultacje w tej sprawie.
Inne kroki podjęte w obronie polskich rolników
Odnośnie do doniesień co do nieprawidłowości w wykorzystaniu zboża, deklarowanego na cele techniczne. W tym przypadku polski resort rolnictwa w grudniu 2022 r. wzmocnił nadzór nad takim zbożem trafiającym do Polski z Ukrainy. Zobowiązano granicznych lekarzy weterynarii do przekazywania informacji o każdej przesyłce zboża deklarowanego do użycia jako techniczne lub przemysłowe. Informacje te trafiałyby do wojewódzkich lekarzy weterynarii. Mają oni za zadanie wdrożenie procedur sprawdzających w przypadku, kiedy importerem jest zakład mający uprawnienia do obrotu paszami.
Ponadto, w związku z zarzutami dotyczącymi bezpieczeństwa i jakości produktów rolnych z Ukrainy, podjęto decyzję o tymczasowym zakazie przywozu z Ukrainy do Polski wybranych produktów rolnych. Objął on także zboża i obowiązuje od 15.04.2023 r. do 30.06.2023 r. na podstawie rozporządzenia Ministra rozwoju i technologii z 15.04.2023 r.
Z kolei po rozmowach z delegacją ukraińską ustalono, że ukraińskie produkty rolne będą przewożone przez terytorium Polski wyłącznie tranzytem. Przez pewien czas ten tranzyt będzie konwojowany. Minister zapowiedział, że przesyłki w tranzycie mają być objęte systemem SENT i plombami elektronicznymi. Ponadto odpowiednie działania podjęli minister rozwoju i technologii oraz minister finansów. Wydali oni rozporządzenia dotyczące zakazu importu i uszczelnienia tranzytu.
Jednocześnie minister Telus poinformował że MRiRW we współpracy z MSZ oraz polskimi placówkami dyplomatycznymi podejmuje intensywne działania. Mają one na celu zwiększenie możliwości eksportowych oraz poszukiwanie rynków zbytu dla polskich towarów rolno-spożywczych, w tym m.in. zbóż.
Zwiększenie pomocy dla rolników z państw przyfrontowych
Minister rolnictwa ponadto zapowiedział, że pięć krajów przyfrontowych wystąpi do KE o zwiększenie pomocy dla rolników poszkodowanych w wyniku wybuchu wojny na Ukrainie. Rozmowy w tej sprawie odbyli ministrowie rolnictwa tych krajów. Pomoc miałaby pochodzić z budżetu ogólnego UE, ponieważ wyczerpały się już środki z funduszu kryzysowego WPR.
Ponadto Polska będzie dalej monitorować produkty przywożone z Ukrainy, takie jak: mąka, jaja, mięso drobiowe, owoce miękkie czy sok jabłkowy. Zapowiedział on też, że w przypadku objętych środkami zapobiegawczymi produktów, nadal będzie prowadzona kontrola na granicach oraz nadzór nad tranzytem.
Działania w obronie polskich rolników wielkim sukcesem rządu
Jak powiedział w wywiadzie dla radia RMF24 sekretarza stanu w ministerstwie rolnictwa Rafał Romanowski, to obecne działania polskich władz nakłoniły do działania Komisję Europejską. To ona jeszcze w marcu ubiegłego roku zobowiązała się do budowy korytarzy solidarnościowych. I na deklaracjach się skończyło. Tymczasem zboże i inne produkty rolne wlały się bez kontroli na rynki krajów sąsiadujących z Ukrainą. Obecnie osiągnięto kompromis. Za jego sprawą zablokowany został wwóz do Polski czterech produktów — pszenicy, kukurydzy, rzepaku i nasion słonecznika. A to te produkty były jego zdaniem największą konkurencją dla polskich produktów. Jednocześnie pozostałe produkty mogą wjeżdżać w odpowiednim systemie zabezpieczenia.
Romanowski powiedział, że to silna reakcja polskiego rządu nakłoniła KE do jakichkolwiek działań. Jednocześnie zwrócił uwagę na to, że obecne zobowiązanie ze strony KE dotyczą tylko i wyłącznie terminu 5 czerwca.
Więc tu musimy bardzo silnie i mocno prezentować stanowisko właśnie tych krajów tak, żeby w okresie żniw po raz kolejny nie nastąpiło to zachwianie i brak równowagi na rynku wspólnotowym — mówił Romanowski.
Jednocześnie podkreślił, że po upływie terminu granicznego Polska nadal będzie podejmować działania w obronie polskich rolników. Czyli m.in. takie, jakie podjęto 15 kwietnia. Jednakże może się to zmienić, jeśli KE wypełni swoje zobowiązania.
Czytaj również: Dopłaty do silosów zbożowych. Kiedy rusza nabór wniosków?
Źródło: KRIR, PAP, RMF24, businessinsider.com.pl
Obserwuj nas w Google News. Bądź na bieżąco!
Bądź na bieżąco z informacjami z rynku rolnego
