Ekologiczny chów bydła mięsnego

Download PDF

Zarówno w Polsce, jak i na świecie zwiększa się popyt na produkty ekologiczne. Wynika to z wzrastającej świadomości konsumenta na temat zdrowej żywności. Ekologiczna produkcja zwierzęca jest również przyjazna dla środowiska. Zobaczmy, jakie są podstawowe zasady tego systemu.

Niewątpliwą zaletą ekologicznego chowu zwierząt jest bardzo wysoki poziom dobrostanu zwierząt. Utrzymanie bydła w gospodarstwach ekologicznych powinno być oparte przede wszystkim na wykorzystaniu trwałych użytków zielonych (TUZ). Szczególne znaczenie mają pastwiska, które pozwalają na zmniejszenie nakładów finansowych w produkcji.

Ekologiczny chów bydła mięsnego – plusy

System pastwiskowy pozwala na minimum obsługi zwierząt (1/2 normalnych). nie kosimy, nie prasujemy, nie zwozimy, nie magazynujemy, nie dokarmiamy. Do zalet tego systemu należą ponadto:

  • dobrostan zwierząt – zadowolone zwierzęta to zrelaksowany gospodarz;
  • maksymalne wykorzystanie TUZ;
  • głęboka ściółka – wiata z osłoną od wiatru pozwala w jednym miejscu przez okres 6-mcy gromadzić obornik. Dzięki temu zwierzętom w przypadku srogich zim poprawiamy dobrostan, ścielimy wg potrzeby (sucho);
  • swój nawóz, plony po kilku latach nawożenia są wysokie;
  • dopłaty do areału, do ekologii, dopłaty do krów i bydła;
  • produkt najwyższej jakości (własny ubój – 100% zysku na kg);
  • opasamy własnym zbożem (zysk x2), przyrosty, własna słoma;
  • nie stosujemy chemii!

Ekologiczny chów bydła mięsnego – minusy

Do nich należą inwestycje startowe: ziemia, bydło, sprzęt, wiaty (wskazane adaptacje), okólniki zimowe, budowa wodopojów i czochradeł
włókowanie pastwisk, wykaszanie niedojadów, zakup soli, minerałów, bakterii em+.
W produkcji ekologicznej zwierzęta wprowadzane do danego stada muszą pochodzić z gospodarstwa o takim samym statusie. Dopuszcza się ewentualnie zwierzęta z gospodarstw konwencjonalnych, jednakże w wyjątkowych sytuacjach. Dotyczy niemożliwości zakupienia w wystarczającej liczbie zwierząt utrzymywanych ekologicznie, lub gdy w danym gospodarstwie dopiero rozpoczyna się utrzymywanie bydła mięsnego.

Przejście na ekologiczny chów bydła mięsnego

Jeżeli zakup zwierząt dotyczy osobników dorosłych, to obowiązuje okresu przestawienia (zmiana utrzymania i żywienia), który jest warunkiem uznania produktu za ekologiczny. Okres przestawienia (konwersji) jest czasem, w którym dochodzi do przekierowania produkcji z konwencjonalnej na ekologiczną. Konwersja rozpoczyna się w momencie przystąpienia gospodarstwa do systemu kontroli jednostki certyfikującej produkcję ekologiczną. W przypadku zakup cieląt wymagane jest, aby utrzymywać je w zgodzie z założeniami chowu ekologicznego do momentu odsadzenia od matek, jednak nie dłużej niż 6 miesięcy.

Ekologiczna produkcja zwierzęca

W gospodarstwach ekologicznych dopuszcza się utrzymanie zwierząt bez budynków oraz w budynkach otwartych. Utrzymując zwierzęta bez budynków ponoszone są niewielkie nakłady finansowe związane z adaptacją pastwisk, na których zwierzęta przebywają cały rok. Możliwość zastosowania takiego systemu chowu uzależniona jest od odporności utrzymywanej w gospodarstwie rasy, jak również od warunków atmosferycznych panujących w danym rejonie. Bydło utrzymywane w takich warunkach powinno być chronione przed trudnymi warunkami pogodowymi (wiatry-przeciągi, wilgoć). Jako osłony możemy stosować różnego typu wiaty, czy też osłony w postaci linii drzew, zakrzewień. Wiaty bardzo dobrze sprawdzają się jako miejsce dokarmiania zwierząt w okresie zimowym, również jako magazyn siana i słomy.

Pastwisko w ekologicznym chowie bydła

Utrzymując zwierzęta na pastwiskach należy pamiętać o wymaganiach powierzchniowych zwierząt. Na krowę z cielęciem należy zapewnić min. 0,5 ha. Wartość ta może wzrosnąć w zależności od jakości pastwisk. Należy również unikać nadmiernej obsady na pastwiskach ze względu na limit nawożenia pastwisk nawozami naturalnymi, związany z zagrożeniem zanieczyszczenia wód gruntowych. Przepisy określają, iż obciążenie azotem pochodzącym z nawozów naturalnych wynosi 170 kgN/ha w ciągu roku. Oznacza to, że na 1 ha nie powinno przypadać więcej niż 2 sztuki duże bydła.

bydło charolais

Pamiętaj o liczbie zwierząt: na krowę z cielęciem należy zapewnić min. 0,5 ha. Wartość ta może wzrosnąć w zależności od jakości pastwisk

fot. Pixabay.com

Warunki dla bydła na pastwisku

Utrzymując zwierzęta na pastwiskach należy również zapewnić im stały dostęp do wody. Korzystnym rozwiązaniem jest ulokowanie pastwisk w okolicy naturalnych cieków wodnych i wykorzystanie ich jako wodopoju. Możliwy do zastosowania jest również system utrzymania w budynkach otwartych, niemniej rzadko w przypadku bydła mięsnego. Wykorzystuje się go jako miejsce służące do opasania zwierząt, które po zejściu z pastwiska nie osiągnęły właściwej masy ciała oraz dla stada podstawowego na okres zimy. Zwierzęta spędzając większość czasu na pastwisku, przyzwyczajone są do dużej przestrzeni, zaś zamknięcie ich w budynku może u nich wywołać napięcia, stres powodując straty w stadzie. Z tego względu należy przy budynkach do zimowania zwierząt zorganizować duże okólniki, z których zwierzęta mogą swobodnie korzystać. W budynku należy zwierzętom zapewnić właściwą powierzchnię, która powinna wynosić co najmniej: 10 m² dla jałówki, 15 m² dla krowy oraz 20 m² dla buhaja.

Jaka rasa do chowu ekologicznego bydła mięsnego?

Decydując się na ekologiczny chów bydła mięsnego należy właściwie wybrać rasę bydła. Rasa utrzymywana ekologicznie powinna charakteryzować się znaczną odpornością na choroby, przystosowanie do warunków klimatycznych, wysoką troskliwością matek, a także zapewnić dobre wyniki produkcyjne. Korzystne jest wykorzystanie ras mięsnych, które dobrze znoszą warunki ekstensywne, takich jak: charolaise, piemontese, angus, hereford, salers, czy też simentaler. Dobrym rozwiązaniem może być szkocka rasa bydła – highland, która doskonale radzi sobie z trudnymi warunkami środowiskowymi, tereny ruderalne.

Rozród bydła w chowie ekologicznym

Rozród w gospodarstwach ekologicznych oparty jest przede wszystkim o krycie naturalne. Możliwa jest sztuczna inseminacja. Niemniej utrzymując zwierzęta na pastwisku mogą wystąpić problemy z obserwacją oraz określeniem właściwego terminu inseminacji. W przypadku krycia wolnego buhaj przebywa z krowami cały rok, zaś krycie oraz wycielenia rozłożone są w ciągu roku. Sezonowość wycieleń powoduje, iż cielęta urodzone o różnych porach roku mają zróżnicowane możliwości wykorzystania pastwiska, co skutkuje koniecznością ich dokarmiania w sezonie nie pastwiskowym.

rasa bydła szkocka

Jedną z ras, którą można wybrać do chowu ekologicznego jest highland

fot. Pixabay.com

Liczba krów na buhaja

Decydując się na krycie wolne należy wprowadzić do stada podstawowego od jednego do kilku buhajów – w zależności od liczebności stada. Na jednego samca powinno przypadać średnio 50–60 krów. Można również prowadzić krycie poprzez wprowadzenia do stada buhaja jedynie na okres rozrodu. Rozwiązanie takie daje możliwość przybliżonego ustalenia terminów wycieleń i jest jedyną możliwością kontroli rozrodu w tego typu gospodarstwach. Zarządzając rozrodem należy mieć na uwadze, iż nie można dopuścić do nadmiernego spokrewnienia w stadzie podstawowym. Dlatego należy wymieniać reproduktorów min. co 30 miesięcy.

Ekologiczna produkcja zwierzęca – żywienie bydła

Żywienie bydła w gospodarstwie ekologicznym opiera się głównie o pastwisko. Pasza objętościowa stanowić powinna co najmniej 60% suchej masy dawki pokarmowej. Zwierzęta powinno się skarmiać paszami pochodzącymi z ekologicznych upraw. Wyjątkowo dopuszcza się skarmianie pasz konwencjonalnych, jednakże ich ilość nie może przekraczać 5% suchej masy pasz. W przypadku gospodarstw będących w trakcie okresu przestawienia pasze z gospodarstw konwencjonalnych mogą stanowić 30% dziennej dawki paszy. Kupując pasze z gospodarstw konwencjonalnych należy zwrócić uwagę, aby rośliny, z których powstały nie były modyfikowane genetycznie. Skarmianie zwierząt roślinami GMO w gospodarstwach ekologicznych jest bezwzględnie zabronione.

Dopasanie

Jeżeli po okresie pastwiskowym zachodzi potrzeba dopasania zwierząt o niedostatecznej masie ciała należy pamiętać, że trwać może ono do 1/5  długości życia opasów jednak nie dłużej niż 3 miesiące. Pasze, które stosuje się w gospodarstwach ekologicznych muszą być dobrej jakości. W produkcji kiszonek dopuszczona się substancje poprawiające proces zakiszania oraz wartość pokarmową. Należą do nich:

  • kwas mrówkowy, octowy, mlekowy, propionowy, cytrynowy,
  • sól morską, gruboziarnista sól kamienna,
  • enzymy,
  • drożdże,
  • melasa,
  • serwatka,
  • cukier,
  • pulpa z buraków cukrowych,
  • mąka zbożowa,
  • bakterie mlekowe, octowe, mrówkowe i propionowe.

Ponadto można stosować dodatki paszowe w postaci mineralnej oraz mikroelementy niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. W gospodarstwach ekologicznych nie można produkować białej cielęciny, gdyż wiąże się to z celowym doprowadzeniem do anemii cieląt, co kłóci się z ideą zachowania wysokiego dobrostanu.

Ekologiczny chów bydła mięsnego a leczenie

W stadach ekologicznych nie można stosować leczenia konwencjonalnego. Opieka zdrowotna nad stadem opiera się przede wszystkim o działania profilaktyczne. Polegają one na doborze właściwej rasy, stosowaniu wysokiej jakości pasz oraz zapewnienie właściwych warunków zoohigienicznych. W stadach ekologicznych zabrania się profilaktycznego stosowania antybiotyków i syntetycznych leków alopatycznych. Jeśli dojdzie do zachorowań w gospodarstwie ekologicznym, to zwierzęta należy leczyć substancjami pochodzenia naturalnego. Leczenie powinno opierać się przede wszystkim na ziołach oraz ich ekstraktach, środkach homeopatycznych oraz mikroelementach.

Gdy naturalne sposoby nie pomogą…

W przypadku, kiedy takie leczenie nie przynosi skutków, dopuszczalne jest leczenie konwencjonalne. Powinno ono się odbywać pod ścisła kontrolą lekarza weterynarii. Okres karencji dla zwierząt utrzymywanych w gospodarstwach ekologicznych powinien być dwukrotnie dłuższy niż dla zwierząt w gospodarstwach tradycyjnych. Jeśli okres karencji dla danego leku nie jest określony, to należy przyjąć min. 48 godzin. Dopuszcza się wszystkie nakazane prawem zabiegi higieniczne oraz leczenie konwencjonalne, jeżeli w stadzie wystąpi ognisko choroby zwalczanej z urzędu.
Ekologiczna produkcja wołowiny spełnia wymagania konsumentów poprzez produkcję zdrowej żywności. Dodatkowo ekologiczny chów bydła to sposób przyjazny środowisku naturalnemu oraz zwierzętom ze względu na warunki utrzymania zbliżone do naturalnych. Z uwagi na duże zasoby TUZ oraz wymagania stawiane przez konsumentów, ekologiczne produkcja wołowiny może odgrywać duże znaczenie w Polsce.

Zobacz więcej artykułów eksperta:

Czy artykuł był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, by zagłosować

Ocena 5 / 5. Liczba głosów 1

Na razie brak głosów. Możesz być pierwszy!

Dodaj komentarz

avatar
  Subskrybuj  
Powiadom o