Czy producenci trzody doczekają się pomocy?

KRIR podpowiada rządowi, co zrobić, by poprawić sytuację na rynku trzody. A rząd zapowiada długofalowe działania doraźne.

Samorząd rolniczy podpowiada posłom i rządowi ,co zrobić, by poprawić sytuację na rynku trzody chlewnej. A rząd zapowiada działania doraźne i długofalowe, ale dopiero pracuje nad programem. Oby do czasu jego uruchomienia rolnicy nie zbankrutowali.

Rynek trzody w Polsce jest regulowany mechanizmami Wspólnej Polityki Rolnej (WPR). Zasady organizacji rynku wieprzowiny reguluje rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (LTE) nr 1308/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólną organizację rynków produktów rolnych. W ramach wspólnej polityki realizowane mogą być dopłaty do eksportu przetworów wieprzowych i nieprzetworzonego mięsa wieprzowego oraz dopłaty do prywatnego przechowywania wieprzowiny.

Brak jest krajowej polityki rolnej, która umożliwiałaby planowanie produkcji oraz stabilizowałaby ceny i tym samym dochody producentów rolnych.

Gdzie tkwi zło?

Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych w opinii przygotowanej dla sejmowej Komisji Wsi i Rolnictwa podkreślił, że w ciągu ostatnich lat nastąpił drastyczny spadek cen żywca wieprzowego (do 3 zł za 1 kg wagi żywej na przełomie października i listopada 2015 r.). W ciągu ostatnich kilku tygodni ceny trzody chlewnej znacznie spadają i są dużo niższe od tych przed rokiem, o blisko 9%. Kryzys cenowy, który utrzymuje się z małymi przerwami od ponad 2 lat dotknął w szczególności gospodarstwa, które zainwestowały w modernizację procesów technologicznych po to, aby skutecznie konkurować na wspólnym rynku.

trudna sytuacja na rynku trzody chlewnej

Jak duży odsetek prosiąt wyhodowano w Polsce?

Przyczyn tej sytuacji KRIR dopatruje się w załamaniu handlu z Federacją Rosyjską na skutek utrzymującego się embarga i wystąpieniu w Polsce afrykańskiego pomoru świń. Nie wyklucza także zmowy cenowej zakładów przetwórczych. Dostrzega też nieprawidłowości w prowadzeniu i rozliczaniu produkcji w systemie nakładczym.

Hodowcy trzody chlewnej uważają, że chów nakładczy niszczy krajowych hodowców.

W ramach podpisanej umowy rolnik otrzymuje wszelkie niezbędne środki do produkcji (prosięta bądź warchlaki, pasze, dodatki, leki). Ze swojej strony rolnik gwarantuje budynki potrzebne do chowu i własną pracę. Umowa przewiduje zryczałtowane wynagrodzenie dla rolnika, zależne od efektów ekonomicznych mierzonych kosztem wyprodukowania 1 kg żywca wieprzowego. W umowach takich nie ma odniesienia do cen skupu wyprodukowanych tuczników. Materiał do dalszego odchowu pochodzi najczęściej z Holandii, Belgii, Danii, Niemiec oraz Litwy i Łotwy. Dodatkowo, zwierzęta te w systemie IRZ (System Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt) „przypisane” są rolnikowi, co nie jest do końca prawdą, gdyż faktycznym ich właścicielem jest zleceniodawca usługi.

W ocenie Izby sytuacja taka nie odzwierciedla stanu faktycznego w systemie IRZ, dając mylne wyobrażenie o liczbie pogłowia świń w kraju. Trudno jest też określić, jaka jest skala tego zjawiska poprzez dokładne oszacowanie udziału chowu nakładczego w odniesieniu do całkowitej produkcji żywca wieprzowego w Polsce. Zdaniem rolników chów nakładczy stanowi bardzo duży udział w produkcji wieprzowiny w kraju i w takim wydaniu niszczy rodzimych producentów, przyczyniając się bezpośrednio do spadku cen w skupie. Samorząd rolniczy uważa za niezbędne uregulowanie prawne tego procesu, m.in. poprzez przypisanie tej trzody do numeru stada zakładu przetwórczego.

hodowla trzody

Źródło: AgroFoto.pl, dunczyk

Skupić i przechować

Należy uruchomić wszystkie dostępne działania interwencyjne na rynku, przede wszystkim dopłaty do prywatnego przechowalnictwa wieprzowiny. KRIR sugeruje, by przy wyborze uczestnika mechanizmu w pierwszej kolejności uwzględnić przedsiębiorców i te podmioty, które skupują żywiec od producentów trzody chlewnej z siedzibą stada znajdującą się na terytorium Polski, przy założeniu, że prosięta do dalszej produkcji zostały wyhodowane też w Polsce. Właściwe byłoby też uruchomienie przez Agencję Rezerw Materiałowych (ARM) zakupu półtusz wieprzowych, które będą stanowić rezerwę państwową.

wyniki kontroli weterynaryjnej, sytuacja trzody

Konieczna jest wnikliwa kontrola importowanego surowca.

Chronić i promować

Trzeba wprowadzić ochronę własnego rynku przed importem niskiej jakości i przez to tanich produktów wieprzowych, przede wszystkim nieprzetworzonego mięsa niskiej jakości. Konieczne jest również zwrócenie szczególnej uwagi na skład wyrobów, w tym procentowego wsadu mięsa – w sytuacji, gdy w składzie danego wyrobu wsad mięsa nie wynosi min. 80%, na etykiecie powinno widnieć „wyrób mięsopodobny”. Wymaga to konsekwentnego prowadzenia własnej polityki rolnej, której ważnym elementem musi być wnikliwa kontrola weterynaryjna napływających z zewnątrz surowców, a zwłaszcza czasu ich przechowywania, oraz materiału hodowlanego.

hodowla trzody

Źródło: AgroFoto.pl, kamil1351

Konieczna jest przy tym skuteczna promocja rodzimej produkcji rolno-spożywczej, która jednak nie będzie możliwa bez przyjęcia definicji polskiej żywności i wdrożenia czytelnego systemu jej oznakowania w taki sposób, aby nabywca łatwo mógł zidentyfikować kraj jego pochodzenia, w tym środki pochodzące z Funduszu Promocji Mięsa powinny promować wieprzowinę polską, a nie gotowe wyroby powstałe z surowców przychodzących do nas w dużych ilościach z zagranicy. Dlatego należy wprowadzić opłaty na fundusz promocyjny dla firm sprowadzających półtusze z zagranicy.

Podwoić budżet na wsparcie

Na pomoc dla rolników, których dochody spadły z powodu trudnej sytuacji na rynkach rolnych, Polska otrzymała prawie 30 mln euro. Jest to jednak za mała kwota, by móc realnie wesprzeć producentów bydła i trzody chlewnej. Prawo unijne pozwala jednak na podwojenie powyższej kwoty z budżetu krajowego i wsparcie rolników. Możliwe (z prawnego punktu widzenia) jest zatem uruchomienie rekompensat dla producentów żywca wieprzowego, które choć w części złagodziłyby poziom cen od dłuższego czasu utrzymujący się poniżej progu opłacalności oraz wprowadzenie dopłat do stada podstawowego.

Eksperci prognozują, że najbliższe miesiące będą przynosić spadki cen wieprzowiny i zwiększone nakłady na jej produkcję. Brak pomocy ze strony Państwa może spowodować bankructwo wielu gospodarstw rolnych.

Należy powiązać dotowanie inwestycji w zakładach przetwórczych z obowiązkiem związania się tych zakładów umowami kontraktacyjnymi z polskimi rolnikami – dostawcami surowców. Pilnego rozwiązania wymaga też nieuregulowana dotychczas kwestia odległych terminów zapłaty za nabywane od rolników produkty. Konieczne jest powiązanie terminu zapłaty z możliwością rozliczenia podatku VAT, tym bardziej, że od lat obowiązuje to w rozliczeniach z rolnikami ryczałtowymi.

Minister zapowiada

Na posiedzeniu Komisji Rolnictwa i Rozwoju wsi 2 grudnia 2015 r. sekretarz stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi Jacek Bogucki przedstawił dane statystyczne dotyczące pogłowia świń, produkcji wieprzowiny, sytuacji cenowej żywca oraz mięsa wieprzowego w Polsce i Unii Europejskiej, a także omówił kwestie eksportu i importu mięsa wieprzowego w okresie styczeń-wrzesień br.

hodowla trzody

Źródło: AgroFoto.pl, LukaszBRO

Wśród działań resortu rolnictwa podjętych w związku z trudną sytuacją na rynku wieprzowiny minister wskazał wystąpienie do Komisarza ds. Rolnictwa i Rozwoju Wsi z wnioskiem o jak najszybsze uruchomienie dopłat do prywatnego przechowywania mięsa wieprzowego. Ponadto MRiRW złożył wniosek do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów o zbadanie podejrzenia zmowy cenowej i występowania nieuczciwych praktyk rynkowych. Przeciwdziałając złej sytuacji hodowców, resort rolnictwa zamierza również wesprzeć produkcję prosiąt w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014–2020. Ministerstwo przygotowuje też program działań doraźnych i długofalowych prowadzących do ustabilizowania sytuacji na rynku. Jeśli tylko będą konkrety, poinformujemy Was o tym.

Salmonella niszczy reputację polskich jaj!

Polskie jaja nie mają ostatnio dobrej passy. Rząd chce w związku z tym wprowadzić program, zapobiegający dalszemu szerzeniu się Salmonelli!

29 listopada 2016

Przydomowa hodowla świń: komu się to opłaci?

Przydomowa hodowla trzody chlewnej to rozwiązanie m.in. dla małych gospodarstw i rolników ekologicznych. Co należy o niej wiedzieć?

26 listopada 2016

Krzyżowanie świń: które rasy ze sobą łączyć?

W produkcji tuczników wysokiej jakości często wykorzystywane jest krzyżowanie międzyrasowe. Jak sprawić, by dawało dobre efekty?

28 listopada 2016