Susza w uprawach – które regiony są najbardziej zagrożone?

Download PDF

Jeszcze całkiem niedawno optymistycznie szacowaliśmy tegoroczną działalność na polach uprawnych. Stosunkowo duża wilgotność gleby w okresie siewów roślin ozimych w 2020 r., bardzo obfita okrywa śnieżna, w porównaniu z kilkoma sezonami wstecz, wilgotna wiosna 2021 – rokowały dobrze. Nic nie wskazywało, że susza w uprawach znowu da się we znaki. Ale stało się to niestety faktem.

Zasięg deficytu wody w glebie się zwiększa na terenie Polski z każdym dniem. Gdzie teraz jest orzeczona susza w uprawach?

Wilgotna jesień 2020 r. gwarantowała młodym roślinom ozimym – zbóż i rzepaku, że deficyt wody im nie grozi. Wschody były w miarę wyrównane, właściwie na całym obszarze kraju. Klimatyczny bilans wodny może nie był idealny, ale prawie połowa polskich rolników, zajmujących się produkcją roślinną, nie narzekała. No może bardzo nie narzekała, bo na południowym wschodzie Polski wody w glebie było nawet zbyt wiele. Utrudniało to zbiory kukurydzy przesuwając je nawet na grudzień.

Przeczytaj również: Stan upraw 2021. Jakie będą tegoroczne zbiory? 

Wszystko wskazywało, że susza w uprawach nam nie grozi

susza w uprawach

Klimatyczny bilans wodny – stan od 1 sierpnia do 30 września 2020 r. Fot. IUNG Puławy

fot. IUNG

Bardzo obfita okrywa śnieżna, jak na ostatnie zimy, zalegając długo na polach chroniła oziminy przed dość dużymi mrozami i wietrznymi okresami potęgującymi destrukcyjne działanie mrozów. Marzec 2021 był suchy, ale topniejący śnieg uzupełniał zasoby: wody w glebie, wód gruntowych i powierzchniowych.

Deszcze w kwietniu i maju podniosły poziom wód i uwilgotnienie gleby do tego stopnia, że na większości terytorium Polski bilans wodny był zadowalający. Wyjątek stanowiły jednak południowo-wschodnie krańce, gdzie wody znowu było zbyt dużo. Zalegała na polach uniemożliwiając wiosenne prace i siewy jarych roślin.

A jednak susza w uprawach stała się faktem

W czerwcu zrobiło się coraz cieplej. Niektóre rejony zaczęły więc odczuwać deficyt opadów i kurczące się zasoby wody gruntowej. Najszybciej susza w uprawach notowana była w zachodniopomorskim, na Lubelszczyźnie i w rejonach Łodzi.

Wystarczył niecały miesiąc pomiędzy kolejnymi okresami monitoringu, aby dla niektórych gatunków roślin, w określonych rejonach zostały przekroczone wartości progowe bilansu wodnego i ogłoszona susza w uprawach.

Gatunki zagrożone suszą

Na przeważającym obszarze kraju ozime rzepaki i zboża wkrótce będą zbierane. Zmniejszone plony z powodu deficytu wody, już szacujemy w zachodniopomorskim i pomorskim oraz w przygranicznych gminach województw łódzkiego i wielkopolskiego. Na pozostałych obszarach Polski kryterium suszy nie zostało drastycznie przekroczone.

Zboża jare

Zgoła odmienna sytuacja dotyczy zbóż jarych. Trwa nalewanie ziarna, czyli okres, w którym roślina wymaga bardzo dużych ilości wody. Już teraz określa się, że pogłębiająca się susza w uprawach zbóż jarych wpłynie na znaczne zmniejszenie plonu.

Rośliny strączkowe

Susza w uprawach roślin strączkowych jest już odpowiedzialna za złą kondycję i ograniczenie plonowania. Skutki można zaobserwować w zachodniopomorskim i pomorskim oraz na granicy łódzkiego i wielkopolskiego.

Ziemniaki i buraki

Jeśli przewidywania prognostyków meteorologicznych się potwierdzą, tzn. przed nami upalne i suche lato, będą to fatalne warunki dla wzrostu ziemniaków odmian średnio późnych i późnych oraz buraków cukrowych. Na stolonach ziemniaków formują się bulwy, rozrastają się korzenie spichrzowe buraków. Do procesów wzrostu i osiągnięcia wielkości uwarunkowanej odmianowo, w przypadku obu rodzajów roślin uprawnych, potrzeba szczególnie dużo wody. W warunkach suszy wzrost bulw i korzeni ulegnie zahamowaniu, co przełoży się na wielkość i jakość technologiczną plonu. Deszcze, które nadejdą po suszy, będą przyczyną licznych spękań i deformacji utrudniających obróbkę przemysłową.

Warzywa polowe

Susza w uprawach warzyw polowych jeszcze nie jest bardzo odczuwalna. Duży wpływ na to ma zwiększająca się powierzchnia upraw roślin warzywnych sztucznie nawadnianych. Należy się liczyć, być może nawet z drastycznym wzrostem cen towaru.

susza rolnicza

Klimatyczny bilans wodny – stan do 20 maja. Fot. IUNG Puławy

fot. IUNG

Susza w uprawach – niebezpieczna dla kukurydzy i nowych gatunków

Tak realnie, po przedłużonych wschodach i wstrzymaniu wzrostu w maju, kukurydza nadrabia zaległości. Rośnie bardzo intensywnie, czym cieszy rolników codziennie wrzucających zdjęcia na fora internetowe. Rośliny są bowiem obecnie w bardzo dobrej kondycji. Mimo jednak, iż to roślina ciepłolubna, to jednak nie kserofilna, ale wymagająca dużych ilości wody, szczególnie w okresach kwitnienia i nalewania ziarna.

Już teraz w rejonach dotkniętych suszą (zachodniopomorskie i pomorskie oraz w przygranicznych gminach województw łódzkiego i wielkopolskiego) susza daje się we znaki kukurydzy. Zarówno na kiszonkę, jak i na ziarno. Destrukcyjnie na plon wpłynie susza w uprawach słonecznika na nasiona, który wchodzi w okres kwitnienia, czyli szczególnego zapotrzebowania na duże ilości wody. Podobnie sprawa się ma z konopiami.

Susza w uprawach tytoniu i soi może nie być odczuwalna

susza rolnicza w polsce

Klimatyczny bilans wodny – stan do 10 czerwca. Fot. IUNG Puławy

fot. IUNG

Tytoń jest rośliną ciepłolubną, ale i niezbyt wymagającą jeśli chodzi o wodę. Ma co prawda bardzo duże liście, a przez to powierzchnię transpiracyjną. Jednak jak twierdzą specjaliści – na razie rośnie świetnie i nie wykazuje deficytów wody. Wkrótce zaczną się zbiory najniższych liści, co prawda stanowiących najtańszy towar, ale przez takie stopniowe ograniczenie ulistnienia, maleją także ubytki wody w roślinie.

Ocenia się, że gdy susza w uprawach wielu gatunkom doskwiera, soja radzi sobie doskonale. Między innymi przez tę cechę określa się ją jako roślinę przyszłości i nawet już wkrótce niekwestionowanego lidera zasiewów w Polsce.

Czy spotęguje się susza w uprawach ? Prognozy

Mimo, iż 9 i 10 lipca br. nadeszły opady, to są to jednak burzowe ulewy, lokalnie obfite, ale których wody spływają błyskawicznie. Powodują one straty erozyjne, a nie nawadniają zbytnio roślin. Ponadto, burzom towarzyszą silne wichury i grad, które to zjawiska czynią ostatnio ogromne fizyczne straty w uprawach. Mające nadciągnąć w kolejnych dniach deszczowe fronty nie wpłyną jednak dodatnio na bilans wodny. Cieszyć się będą mogli raptem z 5-mm opadów rolnicy w Małopolsce, w pozostałych rejonach deszczyk raptem pokropi.

klimatyczny bilans wodny

Klimatyczny bilans wodny – stan do 30 czerwca. Fot. IUNG Puławy

fot. IUNG

Podsumowując, z prognozy pogody już teraz można wnioskować, że susza w uprawach wszystkich gatunków roślin będzie coraz większa. Województwa najbardziej zagrożone to zachodniopomorskie, pomorskie, wielkopolskie jak również lubelskie. Zieloną wyspą, dosłownie, na tle całej Polski pozostanie jednak południowo-wschodni kraniec kraju – województwa małopolskie i podkarpackie oraz południowa część lubelskiego.

 

Źródło: IUNG Puławy/ agroFakt.pl

Czy artykuł był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, by zagłosować

Ocena 4.3 / 5. Liczba głosów 7

Na razie brak głosów. Możesz być pierwszy!

Dodaj komentarz

avatar
  Subskrybuj  
Powiadom o