Czynniki wpływające na użytkowanie rozpłodowe loch

Czynniki wpływające na użytkowanie rozpłodowe loch

Prawidłowy rozród świń zależny jest od wielu czynników. Dowiedz się, jak zwiększyć efektywność trzody chlewnej!

Jednym z najważniejszych aspektów wpływających na opłacalność hodowli i chowu jest prawidłowy rozród trzody chlewnej.

Polega on na skróceniu okresu międzymiotu do minimum, a także na uzyskaniu licznych i wyrównanych miotów. Efektywność często określa się na podstawie plenności, czyli liczbie prosiąt uzyskanych od lochy w ciągu roku.

Od czego zależy plenność?

Czynnikami wpływającymi na tę liczbę są:

  • liczba prosiąt urodzonych i odsadzonych w miocie,
  • upadki osesków,
  • długość okresu laktacji,
  • długość okresu od odsadzenia do zapłodnienia,
  • skuteczność inseminacji,
  • liczba miotów w roku,
  • wydajność mleczna loch,
  • masa ciała i stan zdrowia prosiąt tuż po narodzinach oraz przy odsadzeniu.

Płodność rzeczywista

O płodności rzeczywistej (liczbie prosiąt urodzonych w miocie) decyduje użytkowanie rozpłodowe, czynniki genetyczne i środowiskowe. Płodność należy do cech o niskiej odziedziczalności tzn. trudno ją poprawić metodą selekcji. Skuteczniejszym sposobem poprawy jest krzyżowanie towarowe. Na skutek zjawiska heterozji, pierwsze pokolenie zwykle wykazuje większą płodność (10-15%) niż ich czystorasowi rodzice.

chlewnia

fot. agrofoto_adam882

Mycie chlewni ma ogromny wpływ na zachowanie odpowiedniej higieny pomieszczeń.

Czynniki środowiskowe

Do czynników środowiskowych wpływających na większą liczbę prosiąt urodzonych w miocie zalicza się żywienie, warunki dobrostanu i higienę pomieszczeń. Czynniki te oddziaływają na zdrowotność oraz kondycję matek, a poprzez to także i na rozród trzody chlewnej jako cały proces.

Troskliwa locha

Płodność rzeczywista zależy również od jej wieku. Liczba prosiąt odsadzonych z miotu zależy od liczby i masy ciała urodzonych prosiąt, a także troskliwości i mleczności matki. Troskliwość lochy definiuje się, jako bezpieczny kontakt prosiąt z matką tj. zmniejszoną liczbę przygnieceń brak objawów agresji wobec potomstwa.

Mleczność

Mleczność określa się na podstawie dobowych przyrostów masy ciała prosiąt do 21. dnia życia. Należy obliczyć różnicę między masą miotu w 21. dniu życia, a ich masą urodzeniową.

Wysokie przyrosty masy ciała prosiąt oznaczają wysoką mleczność matek.

Należy pamiętać, że wartość tą można wyliczyć tylko wtedy, gdy dokarmianie paszą stałą prosiąt zaczyna się w 2. lub 3 tygodniu ich życia, ponieważ pasza stała, przez tak krótki okres jej stosowania, nie ma znaczącego wpływu na przyrosty dobowe prosiąt w 21. dniu. W przypadku dokarmiania prosiąt od pierwszego tygodnia życia, przyrosty dobowe będą zależne nie tylko od mleczności, ale i od ilości pobieranej paszy.

Znaczenie cyklu reprodukcyjnego

Na liczbę prosiąt odsadzonych z miotu ma wpływ liczba upadków noworodków. Częstotliwość oproszeń jest, uwarunkowana długością cyklu reprodukcyjnego. Im cykl jest krótszy, tym więcej miotów można uzyskać w ciągu roku.

Cykl reprodukcyjny składa się z następujących okresów:

  • ciąża,
  • laktacja,
  • czas od odsadzenia prosiąt do ponownego zapłodnienia lochy.

Długość okresu ciąży trwa ok. 114 dni ± 3 dni. W cyklu reprodukcyjnym okresem o zmiennej długości jest laktacja oraz czas jałowienia po odsadzeniu prosiąt do kolejnego skutecznego zapłodnienia.

Rozród trzody chlewnej

O długości okresu odchowu prosiąt decyduje hodowca. Tradycyjnie maciory karmią prosięta przez 5-8 tygodni. Okres ten coraz częściej skraca się do 3-4 tygodni. Jest to najłatwiejszy sposób zwiększenia częstotliwości oproszeń.

Długość cyklu rozrodczego zależy również od tego, w jakim czasie po odsadzeniu prosiąt locha zostanie ponownie zapłodniona.

Hodowca powinien starać się stwarzać takie warunki chowu, aby przeciętny czas jałowienia był możliwie jak najkrótszy. Większość loch wykazuje ruję w ciągu 3-7 dni po odsadzeniu prosiąt. W okresie tym należy bacznie obserwować samicę, aby zauważyć objawy rui i w odpowiednim czasie wykonać u niej zabieg unasienniania.

Jak dobrać loszki?

W celu podniesienia efektywności rozrodu producent trzody chlewnej musi zadbać o wiele rzeczy. Jedną z nich jest odpowiedni dobór loszek do remontu. Pomocna jest ocena ich kondycji, której monitoring w późniejszym użytkowaniu jest równie przydatny w określeniu prawidłowego żywienia i stanu zdrowia zwierzęcia.

Zwróć uwagę na kondycję

dojrzała loszka

fot. agrofoto_Zetor5340

Dojrzała loszka.

Przy ocenie kondycji na podstawie wyglądu i zachowania się zwierzęcia trzeba zwrócić szczególną uwagę na czystość skóry, gładką przylegającą sierść, połysk włosa, temperament i apetyt, a także na wzrost i rozwój lochy. Skóra tych zwierząt powinna być gładka, cienka i elastyczna, bez fałdów, pokryta długą i gęstą szczeciną. Odstępstwa od tego mogą świadczyć o chorobie świni. Jednym z kryteriów oceny kondycji lochy jest poziom rezerw tłuszczowych, czyli grubość tkanki podskórnej. To ona jest niezbędna do prawidłowego działania hormonów płciowych, a jej zbyt cienka warstwa może prowadzić do obniżenia ilości komórek owulujących oraz zmniejszyć symptomy objawów rui u lochy.

Kondycja w skali punktowej

Kondycję ocenia się w skali 5-punktowej. Obserwacji dokonujemy wzrokowo, a punkty przyznajemy za pomocą dopasowania sylwetki lochy do wzorca. Najwyżej ocenione będą lochy przetłuszczone, natomiast małą liczbę punktów dostaną lochy wychudzone, u których bardzo widoczny jest wystający kręgosłup. Lochę o idealnej kondycji ocenia się na 3 punkty i to właśnie takie samice będą preferowane do reprodukcji.

Kryteria oceny loszek

Przygotowanie loszek do rozpłodu jest bardzo ważnym aspektem. Pierwsza owulacja u loszek oraz wystąpienie popędu płciowego następuje już w wieku 5-7 miesięcy. Stan ten nazwany jest dojrzałością płciową. Jednak niezalecane jest unasiennianie loszki w tym okresie, ponieważ dojrzałość rozpłodową osiągają one dopiero w wieku 7-9 miesięcy. Wtedy wiek i stan fizjologiczny umożliwia rozpoczęcie użytkowania zwierzęcia do rozpłodu bez szkody dla jego dalszego rozwoju i wzrostu.

Masa ciała i prawidłowe żywienie

trzoda chlewna

fot. Fotolia

Żywienie trzody chlewnej.

Oprócz wieku ważnym kryterium oceny jest masa ciała loszki, która w momencie pierwszego unasiennia powinna wynosić ok. 120-140 kg. Odpowiednio wcześniej powinno zadbać się o równomierny rozwój loszki w okresie jej wychowu. Zwierzętom należy zapewnić prawidłowe żywienie, przez które przyrosty dobowe nie będą wyższe niż ok. 600-700g, a także stworzyć odpowiedni mikroklimat.

Pomieszczenia dla loch

Zaleca się utrzymanie grupowe w suchych, jasnych kojcach w temperaturze powietrza około 18°C. W przypadku zakupu loszek spoza gospodarstwa powinno się je umieścić w kwarantannie na czas około 4-6 tygodni, zapobiegając tym samym zarażeniu stada podstawowego od nabytych świń.

Termin unasiennienia loch

Kolejnym problemem, o który musi zadbać hodowca, jest odpowiedni termin unasiennienia loch. Świnie są zwierzętami poliestralnymi, co oznacza, że u loch zdrowych i dobrze zadbanych, ruja występuje cyklicznie przez cały rok, co 21 dni (± 1-2 dni). Ruja trwa średnio 2-3 dni. W ciągu tego krótkiego okresu, zwanym często „hukaniem”, samica pozwala się obskakiwać i można przeprowadzić inseminację. Określenie tego okresu jest niezbędne do zapłodnienia lochy z wykorzystaniem sztucznej inseminacji, dlatego też u samic, u których może lub powinna wystąpić ruja zaleca się obserwację, a także zapisywanie wcześniejszej rui lub daty odłączenia od prosiąt.

Na jakie objawy rujowe musimy zwrócić uwagę?

lochy

Lochy czekają na krycie.

Do objawów rujowych wlicza się kilka zmian w wyglądzie jak i zachowaniu samicy. W przypadku zewnętrznych narządów płciowych, obserwuje się obrzęk i zaczerwienienie sromu, wyciek śluzu, a także lekkie obrzmienie gruczołu mlekowego. Locha wykazuje zmniejszony apetyt, niepokój oraz można zauważyć próby obskakiwania się zwierząt. Dochodzi również do zmian wewnątrz organizmu samicy. Jest to m.in. przekrwienie błony śluzowej macicy, wyciek śluzu z macicy do pochwy, wzrost stężenia we krwi hormonów estrogennych LH i FSH oraz owulacja.

Fazy rui

Intensywność objawów jest zależna od fazy rui. Wyróżnia się 3 fazy:

  • okres przedrujowy, który trwa 2-3 doby i u zwierząt widoczny jest wzrost aktywności płciowej;
  • ruję właściwą trwającą 2 doby- w niej objawy są najbardziej widoczne;
  • okres porujowy trwający 1,5 doby, w którym wygasa aktywność płciowa.

Uwalnianie komórek jajowych z pęcherzyków jajnikowych następuje między 12. a 36. godziną od rozpoczęcia rui właściwej. Locha wykazuje wtedy odruch tolerancji. Zaleca się dwukrotne krycie loch. Pierwsze krycie wykonuje się miedzy 10. a 24. godziną od zaobserwowania rui. Drugie krycie należy wykonać po 12-18 godzinach od pierwszego.

Rozród trzody chlewnej

fot. AgroFoto (JdCinek)

Rozród trzody chlewnej.

Obserwacje hodowców wykazują, że u loszek zbyt wcześnie zapładnianych, oprócz opóźnienia wzrostu i rozwój odnotowano mniej liczebne mioty, gorszą skuteczność inseminacji, a także krótszy czas rozpłodowej eksploatacji.

Synchronizacja rui rozwiąże problem

Wystąpienie objawów rujowych u lochy w zdecydowanej większości (około 85%) powodowane jest odłączeniem jej od prosiąt oraz przerwaniem laktacji. Prowadzenie rytmicznych oproszeń u jednakowej liczby loch w zbliżonym odstępie czasu i uzyskanie w ten sposób jednolitej wiekowo grupy prosiąt jest jednym z najtrudniejszych problemów hodowców. Efekt ten można uzyskać za pomocą synchronizacji rui u wyznaczonych samic. Celem tego działania jest skrócenie okresu międzymiotu z możliwością prowadzenia stada z podziałem na grupy technologiczne, zwiększenie skuteczności krycia oraz plenności loch.

FLUSHING – naturalnym sposobem na synchronizację

Do naturalnych sposobów synchronizacji zalicza się flushing.

Metoda ta polega na dostarczeniu samicy składników biorących udział w procesach rozrodczych tj. witamin, mikro i makroelementów oraz dobrze przyswajalnego białka i energii. Warunkiem jest podanie tych składników w stosunkowo krótkim czasie, tak, aby wytworzyć bodziec stymulujący owulację oraz równomierne dojrzewanie optymalnej liczby komórek jajowych.

Zapewnia on również m.in.:

  • lepsze przygotowanie błony śluzowej do zagnieżdżenia się zarodków,
  • wyrównane mioty,
  • wyższą urodzeniową masę ciała prosiąt.

Preparat selenowy

Aktywność płciową samic można zwiększyć również za pomocą preparatu selenowego podawanego na 14 dni przed spodziewanym wystąpieniem rui. Należy pamiętać wtedy o zwiększeniu ilości podawanej paszy.

Kontakt loch z knurem

Innym sposobem często wykorzystywanym na wielu fermach jest kontakt loch z knurem. Obecność aktywnego płciowo samca, znacząco przyśpiesza wystąpienie rui u samicy, a wykorzystywany do tego knur może wskazać również lochy, które aktualnie są gotowe do zapłodnienia. W przypadku młodych loszek stymulująco działa również stały kontakt z wieloródkami, które są aktywne płciowo.

Preparat o zapachu knura

Kolejnym sposobem na wywołanie rui u loch jest zastosowanie preparatu z syntetycznym zapachem knura.

Rozpylenie tego feromonu w odległości 20-30 cm od samicy wywołuje pobudzenie płciowe.

Wszystkie te naturalne metody sprawdzają się w przypadku wieloródek, u których spodziewamy się rui polaktacyjnej, w przypadku loszek nie są one tak skuteczne.

Odwracalne zatrzymanie cyklu płciowego

U nich przygotowanie cyklu rujowego trzeba wykonać tak, aby wszystkie loszki w synchronizowanej grupie w jednakowym czasie (1-2 dni) weszły w ruję i zostały pokryte. Uzyskanie takiego efektu jest możliwe dzięki odwracalnemu zatrzymaniu cyklu płciowego samic. Wykorzystuje się do tego preparaty farmakologiczne, których substancją czynną jest altrenogest. Działa on podobnie jak naturalny progesteron, blokuje aktywność wydzielniczą przysadki mózgowej na drodze ujemnego sprzężenia zwrotnego.

Synbiotyki w żywieniu drobiu i trzody chlewnej

Wycofanie antybiotykowych stymulatorów wzrostu wpłynęło na zmianę sposobu postępowania hodowców. Pojawiły się synbiotyki!

6 listopada 2018

Suszona plazma krwi wspomoże zdrowotność prosiąt

Suszona plazma to nie tylko źródło białka, ale też substancji aktywnych zwiększających zdrowotność prosiąt. Co trzeba jeszcze o niej wiedzieć?

5 listopada 2018

Antyżywieniowe działanie NSP u drobiu i trzody chlewnej

Udział zbóż w mieszance treściwej musi być ograniczany ze względu na występowanie w nich polisacharydów nieskrobiowych. Dlaczego?

9 listopada 2018

Używamy plików cookies, aby poprawić funkcjonowanie strony AgroFakt.pl. Pliki cookies dopasowują treść strony, w tym wyświetlanych reklam, do indywidualnych potrzeb i zainteresowań użytkownika, pozwalają nam również zrozumieć, w jaki sposób korzystasz z naszej strony. Informacje te są udostępniane naszym partnerom, z którymi współpracujemy w zakresie marketingu, reklamy i analizowania ruchu na stronie. Podmioty te mogą je łączyć z innymi informacjami, których im udzieliłeś. Kontynuując korzystanie z AgroFakt.pl bez zmiany ustawień dotyczących cookies wyrażasz zgodę na ich zamieszczanie w Twoim urządzeniu końcowym. Możesz jednak dokonać zmiany ustawień dotyczących cookies w każdym czasie. Dowiedz się więcej

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close