Wielkość produkcji borówki amerykańskiej na mapie Europy
W całej Europie przybywa plantacji borówki amerykańskiej. Niektóre kraje stawiają na rozwój tego sektora, inne rezygnują z dodatkowych nasadzeń. Jak kształtuje się wielkość produkcji borówki amerykańskiej w wybranych krajach na kontynencie?
Popyt na borówkę amerykańską przyczynia się do rozwoju tego sektora w różnych krajach europejskich. Jak Polska wypada na tle rosnącej konkurencji?
Spis treści
Francja: wielkość produkcji odpowiada na popyt
We Francji w 2022 r. przybyło 6% powierzchni nasadzeń borówki. Od 2017 r. wielkość konsumpcji w tym kraju wzrosła 6-krotnie, a jej wartość 5-krotnie. Jak pokazują badania, największe spożycie borówki przypada na okres od kwietnia do sierpnia.
Rok 2022 rozpoczął silny epizod wiosennych przymrozków. Jednak szkody były mniejsze niż rok wcześniej. Wyjątkowo ciepłe lato przyczyniło się do plonów doskonałej jakości. Wydaje się jednak, że globalne ocieplenie skraca okres zbiorów, bez względu na odmianę czy obszar produkcji. Albowiem od połowy czerwca do połowy lipca na rynku panowała nadpodaż tych owoców i w krótkim czasie utrzymanie cen na satysfakcjonującym poziomie stało się dla francuskich producentów trudne. To skłoniło niektórych plantatorów do sadzenia odmian późnych.
Dobór odmian warunkiem sukcesu?
Francuscy producenci uważają bowiem, że zarówno system produkcji, jak i genetyka odgrywają główną rolę w zrównoważonym rozwoju ich sadów. Dlatego na nowych plantacjach można zaobserwować silny rozwój technologii produkcji. Plantatorzy inwestują w nowoczesną technikę, fertygację, uprawy w tunelach foliowych, stosowanie siatek przeciwgradowych oraz siatek chroniących przed ptakami i przed Drosophila suzukii.
Ponadto rośnie zainteresowanie nowymi, bardziej produktywnymi odmianami borówki. W związku z tym Francuskie Stowarzyszenie Borówki przy wsparciu Centrum Technicznego ds. Owoców i Warzyw założyło kwatery doświadczalne w trzech lokalizacjach różniących się warunkami klimatycznymi. Celem tych badań jest obserwacja wybranych odmian i ocena ich przydatności pod względem produktywności w różnych warunkach uprawowych. Wyniki będą udostępniane za pośrednictwem Stowarzyszenia Producentów Borówki.
To pokazuje aktywne zaangażowanie sektora doskonalącego swoje możliwości techniczne w celu zaspokojenia potrzeb rynku zarówno pod względem ilościowym, jak i jakościowym.
Ukraina: wielkość produkcji czeka ostrożny rozwój
Z kolei w Ukrainie sytuacja prezentuje się zgoła inaczej. Eksperci prognozują, że przyrost powierzchni nasadzeń borówki w Ukrainie spowolni. Rozwój owszem będzie, ale nie większy niż 10–20% w skali roku. Zainteresowanie ukraińskich producentów tym owocem spadło. Powodów jest kilka.
W dużej mierze stoją za tym działania wojenne toczone na terytorium Ukrainy. Od czasu agresji rosyjskiej przyrost nowych nasadzeń zmniejszył się dwukrotnie. Ponadto eksperci spodziewają się, że wpływ na to będą miały spodziewany kryzys powojenny oraz opłacalność borówki niższa niż początkowo zakładano.
Chociaż ukraińska gorączka jagodowa opadła, to w Europie ukraińska borówka nabiera rozpędu. Jak informuje Taras Bashtannyk, prezes
Wielkość produkcji ukraińskich plantacji zwiększy się o 2–2,5 tys. ton rocznie
Ukraińskiego Stowarzyszenia Ogrodniczego, wielkość produkcji ukraińskich plantacji zwiększy się o 2–2,5 tys. ton rocznie. Wzrośnie też eksport, przede wszystkim do krajów europejskich. Tylko w zeszłym sezonie konsumpcja krajowa borówki w kraju dotkniętym wojną i przesiedleniami wyniosła 11 tys. ton. Jednak ukraiński rynek jest pod tym względem ograniczony — 15 tys. ton. Wszystko powyżej tej granicy będzie musiało być wyeksportowane. Tyle borówki (15 tys. ton) wyprodukowano w zeszłym roku, z czego na eksport przeznaczono około 4 tys. ton. W przyszłości Ukraina będzie zwiększać eksport, ale 4 tys. ton to i tak niewiele w porównaniu z innymi krajami produkującymi i eksportującymi te owoce.
Dla ukraińskich plantatorów najlepiej się sprawdzają odmiany, które radzą sobie w tamtejszych warunkach klimatycznych, rodząc średnio 8 ton/ha. Trudno tu mówić o jakiejkolwiek przewadze nad czołowymi dostawcami tych owoców w Europie.
Ukraina w eksporcie borówki wygrywa jedynie niską ceną. Wynika ona z tańszej siły roboczej. Jednak to nie jest dobre ani dla rynku europejskiego, ani dla ukraińskich eksporterów. Ponadto plantatorzy muszą się zmagać z większymi trudnościami logistycznymi (jak chociażby stanie na granicy ukraińsko-polskiej). Ukraińcy mają też dużo mniejsze możliwości w zakresie przechowywania, sortowania, pakowania i eksportowania — przyznaje Bashtannyk.
Turcja: dynamiczny rozwój produkcji
Wielkość produkcji borówki wysokiej w Turcji systematycznie rośnie. Powierzchnia nasadzeń w tym kraju podwoiła się w ciągu kilu ostatnich lat.
Światowa produkcja borówki wysokiej. Konkurencja na rynku rośnie
Obecnie głównym rynkiem zbytu tureckich owoców są duże ośrodki miejskie (powyżej 1 mln mieszkańców). Istambuł oficjalnie liczy 16 mln mieszkańców, nieoficjalnie 25 mln mieszkańców. Tkie miasta, jak Antalia, Izmir, Adana mają powyżej 2–3 mln. Tu jest główny rynek dla producentów owoców — mówił Mariusz Padewski z firmy Fall Creek, członek Jagodowego Core Team.
Borówka to obecnie nowy hit w Turcji. Od samego początku, kiedy zaczęły powstawać pierwsze nasadzenia borówki, jest prowadzony monitoring poszczególnych hektarów. Zajmuje się tym m.in. Biuro Rządowe Inwestycji w Turcji. Każdy producent ma obowiązek zgłoszenia nowych nasadzeń do poszczególnego urzędu regionalnego. Urząd także prognozuje plony z tych upraw. Jest też prowadzona lista odmian, których materiał nasadzeniowy może być importowany. Chodzi o to, aby zapewnić ciągłość produkcji rodzimej.
Prelegent zwrócił uwagę na rzetelność gromadzonych danych.
Te informacje, choć zwykle publikowane z rocznym opóźnieniem, są na tyle szczegółowe, że jesteśmy w stanie dość precyzyjnie oszacować wielkość produkcji, zaprogramować zbiory i to, jaką odmianę w poszczególnych regionach mamy dostępną — informuje Padewski.
Odnośnie do odmian, Turcja ma spore możliwości. Duża rozpiętość geograficzna i zróżnicowanie klimatyczne pozwalają produkować zarówno owoce odmian południowych, jak i północnych. Tylko w południowym regionie tego kraju podaż owoców trwa od lutego do maja.
Co wiemy o Polsce?
Wielkość produkcji jagodowych w Polsce jest trudniejsza do sprecyzowania. Dane z 2021 r. (za Central Statistical Office) uprawę borówki uwzględniają w kategorii „inne” i wynoszą 135 tys. ton dla całej tej grupy. Z kolei według danych z ARiMR w 2020 r. powierzchnia upraw borówki zajmowała 8809,18 ha, a w 2021 r. — 10993,19 ha (+25% wobec 2021 r.).
To są jednak dane z ARiMR, które zgłaszane są tylko w przypadku, gdy ktoś się ubiega o dofinasowania. Od 3—4 lat zastanawiamy się w ramach grupy Jagodowe Core Team, ile w Polsce tej borówki naprawdę jest. I chyba do tej pory nie jesteśmy w stanie tego stwierdzić — mówi Padewski.
Co ciekawe z danych z 2020 r. (wg deklaracji) wynika, że w Polsce jest bardzo duże rozdrobnienie gospodarstw. Prawie 90% upraw borówki to nasadzenia poniżej 10 ha.
Deklarowana powierzchnia upraw borówki wysokiej w 2020 r. (wg Jagodowe Core Team)
| Wielkość nasadzeń borówki wysokiej w Polsce | Udział procentowy |
| 0–1 ha | 23% |
| 1–5 ha | 48% |
| 5–10 ha | 17% |
| 10–50 ha | 9% |
| >50 ha | 3% |
Struktura odmianowa
Ponadto, jeżeli chodzi o odmiany, to deklarowana w 2020 r. struktura składała się w 80–90% ze starych odmian, które coraz ciężej się sprzedaje w obecnej sytuacji rynkowej.
Co prawda od tego czasu struktura odmianowa uległa przekształceniu, jednak nie znamy szczegółowych danych na ten temat. Co więcej, w ostatnich latach w Polsce przybyło wiele nasadzeń borówki, które jeszcze nie weszły w pełnię owocowania. Trzeba zatem bardzo uważać na prognozy co do plonów.
Możemy mniej więcej oszacować, kiedy nastąpi najwyższe plonowanie, natomiast nadal nie jesteśmy w stanie doprecyzować, w których miesiącach jakie odmiany będą u nas dominować — zauważa Padewski.
Warto zaznaczyć, że pod względem powierzchni, jesteśmy w Europie największym producentem borówki amerykańskiej. Zbieramy ją od początku czerwca (np. spod tuneli pod Kaliszem), a kończymy w październiku (na Podlasiu). To 4,5 miesiąca zbiorów, z czego zbiór jednej odmianę zajmuje 3–4 tygodnie. Nie dysponując danymi odnośnie do struktury odmianowej, lat i gęstości nasadzeń, nie jesteśmy w stanie oszacować, ile i jakiej borówki, w danym tygodniu zbierzemy.
Źródła: IBO, EastFruit, Core Team
Czytaj również:
Szczyt IBO 2023 w Polsce zapowiada się ekscytująco
Jaki to będzie sezon borówkowy 2023 dla polskich producentów?
Obserwuj nas w Google News. Bądź na bieżąco!
Dodaj AgroFakt.pl jako preferowane źródło w Google
Częściej w Top Stories. Wystarczy 1 klik i zatwierdzenie w Google.
Bądź na bieżąco z informacjami z rynku rolnego
