Chrząszcze w kapuście – co gryzie wczesną kapustę?

20 marca 2025, Dr inż. Maria Rogowska

fot. Dr Maria Rogowska

Kapusta wczesna może być uszkadzana przez różne gatunki chrząszczy. Chrząszcze w kapuście można zwalczać. Sprawdź jak.

Najpopularniejsze gatunki chrząszczy, które atakują wczesną kapustę to chowacze, pchełki, drążyny oraz żaczka warzuchówka.

Spis treści

Reklama

Chrząszcze w kapuście – pchełki

Pchełki są chrząszczami z rodziny stonkowate (Chrysomelidae). W Polsce występują powszechnie. Żerują na roślinach z rodziny kapustowatych uprawnych i dziko rosnących. Szkody wyrządzają chrząszcze. Szczególnie groźne są dla młodych roślin. W okresie sadzenia rozsady chrząszcze przenoszą się z chwastów na rośliny uprawne. W miejscu żerowania w efekcie powstaje otwór lub wgłębienie. Taki żer powoduje zmniejszenie powierzchni asymilacyjnej, jak również utratę znacznej ilości wody. Przy licznym wystąpieniu rośliny więdną, liście brązowieją, a następnie zamierają. Co więcej, podczas ciepłej, suchej i słonecznej pogody pchełki żerują bardziej intensywnie.

Pchełki są groźne szczególnie dla młodych roślin kapusty.

fot. Dr Maria Rogowska

Jakie gatunki pchełek atakują kapustę?

Pchełki to małe, skaczące chrząszcze. Na plantacjach warzyw kapustnych najczęściej występują:

pchełka czarna (Phyllotreta atra) — około 2,5 mm długości, czarna;
pchełka czarnonoga (Phyllotreta nigripes) — długości do 2,5 mm, metalicznozielona,
pchełka smużkowana (Phyllotreta nemorum) — długości 3 mm, czarna, metalicznie błyszcząca z dwoma, jednakowej szerokości żółtymi paskami na grzbietowej stronie ciała;
pchełka falistosmuga (Phyllotreta undulata) — długości około 2 mm, czarna z dwiema falistymi, szerszymi na końcu, żółtymi smugami od strony grzbietowej.

Pchełki zimują w stadium chrząszcza pod resztkami roślin lub grudkami ziemi, na miedzach, rowach w pobliżu miejsca żerowania. Wiosną, żerowanie zaczynają na chwastach z rodziny kapustowatych, a potem przelatują na uprawne rośliny kapustne. W lipcu pojawia się nowe pokolenie chrząszczy zimujących, które po krótkim żerowaniu przechodzą do kryjówek.

Objawy intensywnego żerowania pchełek na liściu kapusty.

fot. Dr Maria Rogowska

Jak zwalczać pchełki w kapuście?

Po pierwsze, niezbędne jest prawidłowe stosowanie zabiegów agrotechnicznych (podorywka, orka głęboka), które ograniczają występowanie pchełek. Po drugie, niszczenie chwastów z rodziny kapustowate (gorczyca, rzodkiew, stulicha, stulisz, tasznik, tobołki) przed sadzeniem rozsady, znacznie zapobiega rozprzestrzenianiu się pchełek.

Do chemicznego zwalczania pchełek zarejestrowane są środki zawierające jako substancję aktywną acetamipryd. Podczas wykonywania opryskiwania należy zwrócić uwagę na brzeżne części pola, które są najsilniej atakowane przez szkodnika. Zabieg powinien być wykonany zaraz po zauważeniu pierwszych chrząszczy lub objawów ich żerowania. Bowiem jego opóźnienie może doprowadzić do całkowitego zniszczenia roślin.

Chowacze

Są to chrząszcze z rodziny ryjkowcowate (Curculionidae). Występują powszechnie i dość licznie. Żerują na roślinach uprawnych i dziko rosnących z rodziny kapustowatych.

Chowacze to powszechne i licznie występujące szkodniki warzyw kapustnych.

fot. Dr Maria Rogowska

Jakie gatunki chowaczy atakują kapustę?

W kapuście możemy spotkać chrząszcze następujących gatunków chowaczy:

chowacz czterozębny (Ceutorrhynchus quadridens) — chrząszcz długości około 3,5 mm, czarny, z szarozielonym odcieniem i jasną plamą przy tarczce. Chrząszcze wygryzają nieregularne dziury w blaszce liściowej oraz ogonkach liściowych. Samica składa jaja w najniższej części ogonka liściowego. Larwy z kolei są beznożne, białe z brunatną główką, długości do 4 mm. Drążą chodniki w ogonku liściowym, łodydze i szyjce korzeniowej roślin. Ten chowacz jest szczególnie groźny dla rozsad, gdy rośliny są w fazie 4–8 liści. Zimują chrząszcze w ściółce na miedzach i rowach oraz pod grudkami ziemi w polu. Wiosną natomiast przelatują na rozsadę roślin kapustnych. W Polsce jest to gatunek najliczniej występujący.
chowacz brukwiaczek (Ceutorrhynchus napi) — chrząszcz długości 2,7–4 mm, matowy, ciemnoszary bez plamek, ma odnóża z czarnymi stopami. Dorosłe osobniki wygryzają dziury w młodych liściach, a na łodygach i pędach wgłębienia. Na kapuście wgłębienia można znaleźć w okolicy wierzchołka wzrostu. Larwy są beznogie, rogalikowate i białawe, z ciemnobrązową głową, mają około 5 mm długości. Zimują chrząszcze pod ściółką lub w ziemi. Wiosną, gdy temperatura górnej warstwy gleby osiągnie 10ºC , opuszczają zimowiska i przelatują na pola. W ciągu roku występuje jedno pokolenie.
chowacz galasówek (Ceutorrhynchus pleurostigma) — chrząszcz długości 2,5–3,5 mm, ciemnobrunatny, prawie czarny, bez połysku. Szkody są dobrze widoczne dopiero pod koniec wegetacji. W okolicy szyjki korzeniowej występują galasy (wyrośla), w każdym żeruje jedna larwa. Galasów o średnicy około 1 cm, może być od kilku do nawet 30. W ciągu roku występuje jedno pokolenie, ale są dwa cykle rozwojowe. Pierwszy obejmuje populację wiosenną z zimującymi chrząszczami, a drugi — jesienną z zimującymi larwami.

Larwa chowacza żerująca w łodydze kapusty.

fot. Dr Maria Rogowska

Chowacze – jak zwalczać?

Jak zwalczać chowacze? Poniżej najważniejsze zasady ochrony plantacji przed tym szkodnikiem:

Prawidłowo wykonane zabiegi agrotechniczne ograniczają występowanie chowaczy.
Po stwierdzeniu na roślinie nakłuć szkodnika, należy wykonać zabieg opryskiwania.
Chowacze nalatują na plantacje z miedz, rowów i nieużytków. Początkowo chrząszcze liczniej występują na brzeżnych częściach pola, zatem opryskiwanie można ograniczyć do tych miejsc.
Do chemicznego zwalczania chowaczy zarejestrowane są środki na bazie acetamiprydu.

szkodników kapusty – drążyny

Te chrząszcze należą do rodziny ryjkowcowate (Curculionidae). Najczęściej i najliczniej występuje drążyn zielony (Baris coerulescens). To chrząszcz o długości 3,5–4 mm, o zielonych lub granatowych pokrywach skrzydeł. Całe ciało tego chrząszcza, a zwłaszcza przedplecze cechuje się bardzo silnym połyskiem. Larwy są białawo żółte, beznogie, łukowato zgięte, z rudawą głową, dorastają do 6 mm. Samice składają jaja w łodygi, dolne części ogonków liściowych i w szyjkę korzeniową.

Drążyny wyrządzają w kapuście podobne szkody, jak chowacze. Jeśli larwy uszkodzą stożek wzrostu, to kapusta nie wytworzy główki. Co więcej, w tym miejscu często wyrasta dużo małych główek. Młode rośliny w efekcie ataku szkodników są zahamowane we wzroście i karłowacieją. W głąbach opanowanych roślin widać chodniki, a w nich żerujące larwy.

Zwalczanie drążyn w kapuście

Brak insektycydów zarejestrowanych do zwalczania drążyn. Dlatego zwalczanie polega wyłącznie na zabiegach agrotechnicznych.

Żaczka warzuchówka – chrząszcze w kapuście

Żaczka warzuchówka to chrząszcz z rodziny stonkowatych (Chrysomelidae). Dorosły osobnik osiąga 3–4,5 mm długości, ma owalny kształt, jest niebieskozielony z metalicznym połyskiem. Natomiast larwa jest żółtawoszara, owłosiona, z czarną głową, dorasta do 6 mm. Ma trzy pary żółtawo-czarnych odnóży.

Żaczka warzuchówka – dorosły osobnik.

fot. Dr Maria Rogowska

Chrząszcze i larwy żerują na liściach oraz na łodydze. Larwy preferują młode liście. Jeśli szkodnik wystąpi licznie, liście są zeszkieletowane. Szczególnie szkodliwe jest pierwsze pokolenie, bowiem uszkadza głównie liście sercowe. Zimują chrząszcze pod szczątkami roślin żywicielskich, najczęściej na brzegu pól. Pierwsze pokolenie wylatuje w kwietniu i w maju. Larwy żerują od końca kwietnia do połowy czerwca.