Kategorie materiału siewnego i ich przeznaczenie – co warto wiedzieć?
Już niebawem przystąpimy do zbioru zbóż. Oceniając plantacje możemy się powoli przymierzać do wyboru odmian na kolejny sezon. Warto przed podjęciem decyzji poznać kategorie i przeznaczenie materiału siewnego. Pomoże nam to w lepszym dopasowaniu produkcji do potrzeb rynku.
Spis treści
Jakie mamy kategorie materiału siewnego?
Materiał siewny kwalifikowany oznaczony jest m.in. poprzez stopień rozmnożenia. Źródło: agrofoto.pl; Użytkownik: AgroinwestycjeWrblewski.
Wszyscy siejemy zboża, ale nie każdy z nas zna kategorie materiału siewnego. Są one o tyle ważne, że mówią nam bardzo wiele o jakości wysiewanego materiału. Co więc warto wiedzieć? Wyróżniamy takie kategorie nasion, jak:
- materiał siewny elitarny
- materiał siewny kwalifikowany
- materiał siewny hodowlany
- materiał siewny wytworzony przez hodowcę odmiany
Materiał siewny kategorii elitarny oznacza materiał bazowy, który został wytworzony przez hodowcę w celu wyprodukowania kwalifikowanego materiału siewnego. Elitarny materiał siewny wytwarzany jest z materiału przedbazowego lub matecznego. Materiał siewny kwalifikowany jest z kolei dedykowany do dalszej reprodukcji, czyli kolejnych rozmnożeń, które oznaczane są stopniami C1 czy C2 – w zależności od kolejnego rozmnożenia. Materiał oznaczony mianem handlowego musi natomiast spełniać wymagania jakościowe oznaczone dla tej kategorii. Oznaczenia te spotykamy niejednokrotnie przeglądając oferty firm nasiennych.
Przeznaczenie konkretnej grupy decyduje m.in. o jakości ziarna i jego parametrach, dlatego też siejmy takie rodzaje zbóż, które możemy bezproblemowo sprzedać w naszym regionie.
Jakie przeznaczenie?
Znajomość zagadnień związanych z kategoryzacją materiału siewnego jest bardzo ważna, lecz niemniej istotne jest oznaczenie odmian jakościowych pszenicy. Kategorie materiału siewnego determinują bowiem przeznaczenie handlowe zebranego plonu. Jakie więc rodzaje odmian jakościowych możemy wyróżnić?
- pszenica elitarna (E)
- pszenica jakościowa (A)
- pszenica chlebowa (B)
- pszenica na ciastka (K)
- pszenica pozostała, w tym paszowa (C)
Odmiany elitarne pszenicy cechują się bardzo wysoką wartością przemiałową. Odmiany elitarne są także bardzo odporne na porastanie. Wartość wypiekowa ziarna pszenicy elitarnej pozwala na podniesienie wartości wypiekowej odmian o niższej przydatności do wypieku.
Wysokimi wartościami wypiekowymi charakteryzuje się również pszenica jakościowa. Dobra jest również wartość przemiałowa oraz, co bardzo ważne, odporność na porastanie.
Do przemiału oraz wypieku wykorzystywane są także odmiany chlebowe. Odmiany ciastkowe natomiast cechują się niższą zawartością białka.
Przeznaczenie ziarna determinuje jego parametry, co ma duże znaczenie podczas sprzedaży plonu. Źródło: agrofoto.pl; użytkownik: Ela1971
Nie tylko pszenica jest dzielona na kategorie materiału siewnego ze względu na przeznaczenie. Podobnie dzieje się w przypadku jęczmienia, który jest uprawiany zarówno z przeznaczeniem na cele paszowe, jak i browarne. W przypadku siewu jęczmienia na cele browarne należy zwracać specjalną uwagę na niski poziom białka oraz bardzo wysoki stopień wyrównania ziarna.
Dlaczego kategorie i przeznaczenie materiału siewnego są ważne dla rolnika?
Mogłoby się wydawać, że kategorie materiału siewnego i ich przeznaczenie są pozornie nieistotnymi elementami w produkcji zbóż. W przypadku rodzaju odmiany jakościowej pszenicy jej przeznaczenie jest jednak bardzo ważne przy sprzedaży, natomiast kategorie kwalifikowanego materiału siewnego określają m.in. stopień rozmnożenia – oczywiście tu najlepszym wyborem jest materiał C1. Siejąc zboża, a zwłaszcza pszenicę czy jęczmień, musimy uwzględnić perspektywy sprzedaży ziarna. Najpewniejszym wyborem wśród np. pszenic są odmiany z grupy E lub A. Zapotrzebowanie w skupie na odmiany należące do tych grup jest spore ze względu na ich bardzo dobre parametry wypiekowe. Dobrą decyzją może być też wysiew odmian chlebowych, czyli z grupy B. Odmiany te również należą do popularnych, a ich przeznaczenie jest dość szerokie. Odmiany grupy C, czyli pozostałe – w tym również i paszowe – najlepiej wybierać jeśli z góry zakładamy, że zostaną przeznaczone do np. produkcji pasz. Przeznaczenie konkretnej grupy decyduje m.in. o jakości ziarna i jego parametrach, dlatego też siejmy takie rodzaje zbóż, które możemy bezproblemowo sprzedać w naszym regionie.
Dopłaty de minimis do materiału siewnego
ARiMR prowadzi nabór wniosków o dopłaty de minimis do materiału siewnego na sezon 2025 w terminie od 25 maja do 10 lipca. Stawki wsparcia wahają się od około 65 do 420 zł za hektar, przy czym najwyższe kwoty dotyczą producentów ziemniaków i roślin strączkowych. Dopłaty przysługują rolnikom, którzy wysiali lub posadzili materiał siewny kategorii elitarny lub kwalifikowany (zarówno konwencjonalny, jak i ekologiczny) na działce o powierzchni co najmniej 1 hektara. Wsparcia nie można łączyć z ekoschematami, takimi jak „Materiał siewny”, realizowanymi w ramach dopłat bezpośrednich. Ponadto, całkowita suma pomocy de minimis otrzymanej przez jednego rolnika nie może przekroczyć 50 000 euro w ciągu trzech lat.
Wzrost cen i plonów dzięki kwalifikowanemu materiałowi
Ceny materiału siewnego zbóż jarych wzrosły w 2023 roku nawet o 25%. Jednocześnie plony roślin uprawnych wzrosły średnio o 1–2 tony z hektara. To pokazuje, że inwestycja w lepszy materiał może się opłacić. Rolnicy korzystający z kwalifikowanych nasion osiągają wyższą zdrowotność łanu i stabilność plonów. Dlatego mimo wyższej ceny warto analizować koszt w odniesieniu do zysków.
Udział materiału kwalifikowanego w zasiewach
Coraz więcej rolników decyduje się na wykorzystanie kwalifikowanego materiału siewnego, jednak jego udział w zasiewach wciąż pozostaje relatywnie niski. Według danych IHAR, kwalifikowane nasiona zbóż stanowią około 20,4% wszystkich zasiewów, zaś w regionach monitorowanych przez PIORiN udział ten może sięgać nawet 27,8%. Mimo tego wiele gospodarstw korzysta z nasion z własnego rozmnożenia, które nie mają potwierdzonej jakości i zdrowotności. Dlatego ważne jest, aby nadal promować stosowanie materiału siewnego o certyfikowanym statusie, co przekłada się na wyższą jakość i stabilność plonów.
Zobacz też wywiad z ekspertem: Kwalifikowany? Elitarny? Jaki materiał siewny jest najlepszy? [WYWIAD]
Obserwuj nas w Google News. Bądź na bieżąco!
