Kukurydza oczami botanika
Mówiąc o zbożach, najczęściej mamy na myśli żyto, pszenicę, jęczmień czy pszenżyto, a dopiero na samym końcu kukurydzę. Można też spotkać określenie „tradycyjne zboża”, czyli te zbierane w czasie lata. Dlaczego dla wielu kukurydza nie jest „pełnoprawnym” zbożem?
Kukurydza należy do kladu (dawniej klasy) jednoliściennych, rzędu wiechlinowców, rodziny wiechlinowatych. Dokładnie tak samo jak pszenica czy żyto. Od tych gatunków różni się wymaganiami termicznymi; kukurydza jest w dodatku rośliną jednoroczną, jarą. Mimo ogromnych możliwości inżynierii genetycznej raczej nigdy nie pojawi się forma ozima.
Liście kukurydzy mają kształt typowy dla zbóż – lancetowaty, ale ich długość dochodząca do 1,5 m jest niespotykana.
Cechą charakterystyczną kukurydzy jest ponadto rozdzielnopłciowość i jednopienność. Oznacza to, że oddzielnie wytwarzane są kwiaty męskie w postaci wiechy i żeńskie – kolby, ale w obrębie jednej rośliny. Gdyby kukurydza była rośliną dwupienną jedne osobniki miałby tylko kolbę, a inne – tylko wiechę. Zapylenie odbywa się przy pomocy wiatru. Charakterystyczne włosy na szczycie kolby, tzw. miotełka, to znamiona słupków. Owocem, podobnie jak u innych zbóż, jest ziarniak.
Czytaj o wynikach produkcyjnych.
Spis treści
Kukurydza – co warto o niej wiedzieć?
Charakterystyczną cechą kukurydzy są korzenie przybyszowe, wyrastające kilka centymetrów nad powierzchnią gleby, pełnią głównie funkcję podpierającą, określa się je mianem „wspierających” lub „powietrznych”. Dzięki ich występowaniu, mimo znacznej wysokości roślin, w zasadzie nie ma problemów z wyleganiem, które nęka inne gatunki zbóż. Pozornie typowa dla traw jest budowa łodygi. Składa się ona z międzywęźli i węzłów, z których wyrastają liście. Jednak obecność tkanki miękiszowej i rozmiary są wyjątkowe.
Adekwatny do rozmiarów części nadziemnej jest system korzeniowy. Można go określić jako wiązkowy, chociaż jego budowa jest dosyć skomplikowana. Pierwsze skupisko korzeni znajduje się blisko powierzchni roli. Kolejne – na głębokości 60–70 cm, jeśli rośliny rosną na średniozwięzłych glebach. W poszukiwaniu wody i składników pokarmowych korzenie sięgają do 2 m w głąb profilu.
„Wizytówka” kukurydzy
Wizytówką kukurydzy są jej liście. (fot. AgroFoto.pl, użytkownik: Pablo77)
Wizytówką kukurydzy są natomiast jej liście. Ich wielkość oraz kąt ustawienia względem łodygi zależą od odmiany. Na liściach obserwujemy różnego rodzaju zmiany świadczące o niedobrze składników, chorobach, czy żerowaniu szkodników. Kształt mają typowy dla zbóż – lancetowaty, ale ich długość dochodząca do 1,5 m jest niespotykana. Duża odporność mechaniczna liści kukurydzy wynika z gęstego unerwiania biegnącego wzdłuż, jak i w poprzek blaszki. Również kolba chroniona jest przez liście określane mianem koszulki.
Ziarniaki najczęściej mają kolor kremowo-żółty. (fot. AgroFoto.pl, użytkownik: Wojtas974)
Ziarniaki najczęściej mają kolor kremowo-żółty, ale są odmiany (np. Glass Gem), których kolba zawiera ziarniaki we wszystkich kolorach tęczy, uprawia się je w celach ozdobnych – kolorowa kolba wisząca przy wejściu może wszak zaimponować gościom.
Kukurydza w Polsce – aktualne dane na 2025 rok
W 2024 roku powierzchnia upraw kukurydzy w Polsce wyniosła około 1,815 mln hektarów (dane ARiMR). Choć to lekki spadek względem roku 2023, kukurydza nadal pozostaje jedną z najważniejszych roślin uprawnych. Według COBORU, rolnicy najczęściej wybierają odmiany o FAO 220–260, zarówno na ziarno, jak i na kiszonkę. Zwiększone zainteresowanie obserwuje się także wśród producentów biogazu rolniczego. Tendencje te potwierdzają analizy rynku oraz dane IUNG-PIB i GUS.
Odmiany kukurydzy i warunki pogodowe
Zmiany klimatyczne w Polsce wpływają na wybór odmian kukurydzy przez rolników. IMGW odnotował kolejne sezony z łagodniejszymi zimami i wcześniejszym ociepleniem gleby. W takich warunkach odmiany średniowczesne są coraz bardziej opłacalne w wielu regionach kraju. Ich tolerancja na stres suszy i skrócony okres wegetacji zwiększają bezpieczeństwo plonowania. Z tego względu COBORU systematycznie poszerza listę rekomendowanych odmian w grupach FAO 230–260.
Nawożenie kukurydzy w świetle zaleceń IUNG
IUNG-PIB przypomina, że nawożenie kukurydzy powinno być dostosowane do zawartości składników w glebie. Obowiązujące wytyczne wskazują, że azot należy stosować z podziałem na dawki i pod kontrolą bilansu. Warto też pamiętać, że fosfor najlepiej działa, gdy zostanie wymieszany z glebą przed siewem. Nawożenie zgodne z zasadami programu azotanowego oraz rekomendacjami IUNG zwiększa efektywność produkcji. Dodatkowo minimalizuje ono ryzyko strat i ogranicza presję środowiskową.
Obserwuj nas w Google News. Bądź na bieżąco!
