Zapomnieliśmy o roślinach bobowatych drobnonasiennych

Download PDF

Rośliny bobowate drobnonasienne to zapomniana odmiana roślin posiadających zdolność wiązania azotu atmosferycznego w wyniku współżycia z bakteriami symbiotycznymi. Czy system uprawy z ich wykorzystaniem ma korzystny wpływ na żyzność gleby? 

Jednym z ważniejszych osiągnięć „rewolucji rolniczej”, jaka miała miejsce w XVIII w., było wprowadzenie w miejsce tradycyjnej trójpolówki z polem ugorującym płodozmianu norfolskiego. Brytyjski reformator rolnictwa Charles Townshend rozpropagował w hrabstwie Norfolk podpatrzony we wschodniej Flandrii system uprawy. Żyzność gleby była w nim zwiększana poprzez wprowadzenie do zmianowania roślin bobowatych (poprzednio obowiązująca nazwa botaniczna – motylkowate). W późniejszym okresie niemiecki agronom Hermann Hellriegel i holenderski mikrobiolog Martinus Beijerinck wyjaśnili, z czego wynika korzystny wpływ roślin bobowatych na żyzność gleby (rys. 1).

 schemat wiązania azotu przez rośliny bobowate drobnonasienne

Rys. 1. Schemat wiązania azotu atmosferycznego przez bakterie ze szczepu Rhizobium współżyjące z roślinami bobowatymi.

Mniejszy popyt na rośliny bobowate drobnonasienne

Przez wiele dziesiątków lat bobowate drobnonasienne  były uprawiane w naszym kraju na bardzo dużej powierzchni. Sięgała ona maksymalnie blisko 900 tys. ha (koniec lat 90. ubiegłego wieku). Zainteresowanie uprawą roślin bobowatych zmniejszyło się z powodu spadku pogłowia przeżuwaczy. Wpływ na to miało również wprowadzenie nowoczesnych sposobów żywienia opartych na systemach TMR (ang. total mixed ration – racjonalny system żywienia) ze stosowaniem dawek kompleksowych. Jak również rozszerzenie uprawy kukurydzy na kiszonkę, a zwłaszcza na ziarno. Według rocznika statystycznego GUS, w 2014 r. uprawiano w naszym kraju ok. 80 tys. ha bobowatych drobnonasiennych (rys. 2).

rośliny bobowate drobnonasienne - powierzchnia zasiewów

Rys. 2. Powierzchnia zasiewów roślin bobowatych drobnonasiennych  w Polsce w tys. ha. (GUS 2015)

Jakie plusy mają rośliny bobowate drobnonasienne?

Do korzystnych cech roślin bobowatych drobnonasiennych, oprócz zaprezentowanej na wcześniejszym schemacie, najważniejszej zalety, dotyczącej wiązania azotu atmosferycznego w wyniku współżycia z bakteriami symbiotycznymi, należy zaliczyć:

  • Produkcję bardzo wartościowej paszy objętościowej o dobrym składzie chemicznym i wysokiej wydajności białka.

    rośliny bobowate drobnonasienne

    Trzmiel odwiedzający kwiaty w główce koniczyny czerwonej (Foto: J. Sowiński)

  • Niektóre gatunki są wieloletnie i/lub wielokośne. Uprawa jest możliwa przez kilka lat na tym samym polu. Wpływa to na opłacalność produkcji i ochronę środowiska (niższe nakłady na uprawę).
  • Łatwą agrotechnikę – stosunkowo niewiele zabiegów i mała ilość stosowanych środków ochrony roślin.
  • Wzbogacanie gleby w substancję organiczną i poprawianie jej struktury oraz właściwości fizyko-chemiczych.
  • Większość to gatunki zaliczane do roślin miododajnych, zapylanych przez różne gatunki owadów. Bobowate przyczyniają się więc do zwiększenia bioróżnorodności w ekosystemach rolniczych.
  • Upiększanie krajobrazu rolniczego.

Bobowate – wartościowe rośliny dla rolnictwa

Należy również podkreślić, że rośliny bobowate drobnonasienne są ważnym elementem rolnictwa ekologicznego i ukierunkowanego na zwiększenie bioróżnorodności oraz efektywnego gospodarowania zasobami przyrody.

Uprawa tych roślin to mniejsze zużycie nawozów azotowych mineralnych, zwiększenie liczby owadów zapylających na naszych polach, większa produkcja białka roślinnego, poprawa żyzności i zdrowotności gleb.

Wprowadzenie w ostatnich latach specjalnych dopłat, tzw. zazielenienia, opartego na: dywersyfikacji upraw, utrzymaniu trwałych użytków zielonych oraz obszarów ekologicznych, powinno sprzyjać przywróceniu polskiemu krajobrazowi rolniczemu uprawy tych wartościowych gatunków. Uprawa tych roślin to mniejsze zużycie nawozów azotowych mineralnych, zwiększenie liczby owadów zapylających na naszych polach, większa produkcja białka roślinnego, poprawa żyzności i zdrowotności gleb.

Warto więc zastanowić się nad przywróceniem roślinom bobowatym drobnonasiennym należnego im znaczenia w polskim rolnictwie. Opłaca się znów upowszechnić je w uprawach ze względu na wysoką wartość gospodarczą i paszową.

Czy artykuł był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, by zagłosować

Ocena 4.3 / 5. Liczba głosów 4

Na razie brak głosów. Możesz być pierwszy!

Z forum

Powiązany temat:

Rośliny motylkowate
wiesiek63zmc
Pasza czy nasiona
zobacz więcej »
WojtekKalinowski
Witajcie. Mam zadeklarowane jako zobowiązanie w Premii Młody Rolnik,że będę zasiewał rośliny motylkowe.  Pytanie jakie motylkowe zasiać ? jakie rośliny zasiewacie; ja myślał...
zobacz więcej »
wskpiotrus125
stosował ktoś skracanie modusem w jęczmienu  z wsiewka motylkowych (lucerny)??
zobacz więcej »
...
Zobacz pozostałe wpisy

Dodaj komentarz

avatar
  Subskrybuj  
Powiadom o