Ptaki w sadzie: jak uniknąć strat?
Spis treści
Ptaki w ogrodzie lub na działce są postrzegane przez sadowników zarówno jako przyjaciele, np. sprzymierzeńcy w walce ze szkodliwymi owadami, pająkami czy ślimakami, ale także jako szkodniki upraw, wyjadające nasiona i owoce.
Największe ptasie szkodniki to…
To dotyczy zwłaszcza ptaków roślinożernych takich jak: orzechówka popielata, sójka, szczygieł czy wszystkożernych takich jak: szpak oraz częstych bywalców sadów oraz parków: wron, gawronów czy srok, które żywią się przeważnie nasionami, owocami, pączkami drzew i krzewów, listkami i młodymi pędami, bo te mogą znacząco uszkadzać nasze rośliny i obniżać plony z działki.
Częstym objawem żerowania ptaków w ogrodzie są wydziobane pąki na drzewach i krzewach.
Aby skutecznie przeciwdziałać zniszczeniom spowodowanym przez ptaki w sadzie, warto bliżej zapoznać się z tym, jakie szkody i które ptaki mogą wyrządzić.
Częstym objawem żerowania ptaków w ogrodzie są wydziobane pąki na drzewach i krzewach. Okrywy pąków znajdują się na ziemi pod roślinami. Te zniszczenia mogą być spowodowane przez różne ptaki m.in. gile, kosy, szpaki, jemiołuszki czy większe wrony, które upodobały sobie nasze sady. W wyniku ich żerowania podziobane są owoce, a owoce jagodowe zjadane mogą być w całości. Jaskółki mogą szkodzić w ogrodach ozdobnych – poszarpane pierwiosnki i krokusy to często efekt działań właśnie jaskółek. Sójki natomiast gustują w krzewach owocowych (szczególnie niszczą liście i owoce czarnych porzeczek oraz borówek). W efekcie obserwujemy objedzone krzewy, a młode rośliny mogą być powyrywane z korzeniami.
Jak zminimalizować szkody wyrządzone przez ptaki?
Trzeba się również liczyć, że usługa sokolnika jest droga, ale w sytuacji gdy trzeba chronić duże areały sadów nawet jeżeli nie mamy znajomego sokolnika, czasami trzeba skorzystać z usług profesjonalisty.
Jak widać, sadownik, nawet będąc również miłośnikiem ptaków, może nieco się zniechęcić do ich towarzystwa, gdy uprawy zostaną tak dotkliwie poniszczone. Jednak postępując w odpowiedni sposób można zminimalizować negatywne strony bytowania ptaków w ogrodzie, jednocześnie nie ograniczając ich pozytywnego wpływu jako pomocników w walce z wieloma owadami.
Jak wcześniej wspomniałem, ptaki w ogrodzie mogą być spowodować wiele szkód. Dlatego też wielu producentów owoców zastanawia się w jaki skuteczny sposób ograniczyć ilość ptaków, dla których owoce to prawdziwy przysmak. Oto jak sadownicy radzą sobie z tym problemem. Trzeba jednak pamiętać, iż niektóre gatunki ptaków znajdują się pod szczególną ochroną i z tego względu zastosowane metody odstraszania muszą być humanitarne oraz w granicach obowiązującego prawa.
– Jedną z najbardziej skutecznych metod w odstraszaniu ptaków są metody sokolnicze – mówi Władysław Balcerzak posiadający sady jabłoniowe w woj. świętokrzyskim. – Wykorzystywałem odpowiednie gatunki ptaków drapieżnych, takie jak jastrząb i sokół i uzyskałem właściwie 100% skuteczności i niezawodności w wyeliminowaniu szpaków oraz jemiołuszek objadających drzewa w moich sadach. Ptaki przebywające dotychczas w zabezpieczanym metodami sokolniczymi miejscu, uznają je za teren łowiecki drapieżnika i by uniknąć z nim konfrontacji – odlatują nie powracając już ponownie. Trzeba się również liczyć, że usługa sokolnika jest droga, ale w sytuacji gdy trzeba chronić duże areały sadów nawet jeżeli nie mamy znajomego sokolnika, czasami trzeba skorzystać z usług profesjonalisty. To praca, która wymaga w zasadzie codziennej pracy z ptakiem w terenie.
Gdy szkodnik atakuje mniejszy sad
Sadownicy próbują różnych metod by odstraszyć ptaki.
W sytuacji, gdy w grę wchodzi mniejszy sad, ogrodnicy stosują inne metody odstraszania ptactwa. Znacznie łatwiejsze w zastosowaniu, choć niestety również mniej skuteczne.
– W zasadzie najskuteczniej można ptaki odstraszać od drzew owocowych oraz grządek i rabat w ogrodzie, rozpinając sznurki z nawleczonymi paskami lśniącej, niebieskiej folii – radzi Sebastian Jankowski właściciel niewielkiego sadu na Opolszczyźnie. – Skuteczność tej metody bazuje na tym, iż ptaki boją się przedmiotów niebieskich i błyszczących. Choć niestety z czasem mogą się przyzwyczaić do tej „przeszkody”, dlatego też warto zamiennie stosować inne sposoby odstraszania ptaków takie jak wieszanie szeregu butelek czy puszek powodujących głośny hałas przy silniejszych podmuchach wiatru.
W zasadzie najskuteczniej można ptaki odstraszać od drzew owocowych oraz grządek i rabat w ogrodzie, rozpinając sznurki z nawleczonymi paskami lśniącej, niebieskiej folii.
Mało spotykanym sposobem odstraszania ptaków jest użycie sylwetek ptaków drapieżnych.
– Polega to na wywieszeniu w widocznym miejscu naturalnej wielkości sylwetki sokoła lub jastrzębia – mówi ornitolog Paweł Szewczyk z Lubelskiego Towarzystwa Ornitologicznego. – Stosuje się też często pomniejszone sylwetki barwy czarnej w postaci naklejek umieszczanych np. na oknach. Niestety i tutaj po pewnym czasie pojawia się problem przyzwyczajenia się ptaków i obniżenie skuteczności tej metody odstraszania. Kolejną metodą jest odstraszanie przy użyciu odgłosów wydawanych przez ptaki drapieżne. Niestety jest to najmniej skuteczna metoda. Niektóre ptaki w ogóle nie reagują na te odgłosy ponieważ ich głównym narzędziem kontaktu z otoczeniem jest wzrok, a nie słuch. Po prostu traktują te odgłosy jako całkowicie marginalne. Do tego urządzenia imitujące odpowiednie dźwięki są dosyć drogie. W warunkach mniejszego sadu – skórka nie warta wyprawki.
– To byłby dobry pomysł jednak trzeba sprawdzać czy jakieś ptaki nie wplątują się w siatki. Kiedyś widziałem martwe jaskółki, które po prostu wbiły się w oczka siatki antygradowej. Musimy także pamiętać o tym, że ptaki w sadach żywią się głównie owadami czy gąsienicami oraz nasionami często chwastów, a więc odgrywają pozytywną rolę w sadzie.
– Próbowałem płoszenia hukowego – mówi Jarosław Radzik z Wielkopolski. – Jest to obecnie najczęściej stosowana metoda płoszenia, która niestety posiada również szereg wad. Jednym z głównych problemów jest przyzwyczajenie się ptaków do odgłosów hukowych. Kolejna wada to uciążliwość dla środowiska oraz jeśli używana jest na terenie zabudowanym staje się również irytująca dla zamieszkujących w okolicy ludzi. Zatem w zasadzie nadaje się do wykorzystania tylko w sadach daleko od zabudowań mieszkalnych.
Obecnie popularną metodą przeciwdziałania niszczącemu działaniu owocożernych ptaków jest zakładanie siatek, których pierwotnym celem jest ochrona drzew owocowych przed gradem oraz innymi destrukcyjnymi zjawiskami atmosferycznymi.
Siatki ochronne są bardzo skuteczną metodą zabezpieczania owoców.
– Siatki przeciwgradowe to dokonała metoda na zabezpieczenie sadów przed szpakami, gilami czy wronami – przekonuje Robert Nowak sadownik z Podlaskiego. – Oczywiście założyłem je przede wszystkim ze względu na niszczący czereśnie grad, ale głodne ptaki także potrafią powodować spore straty.
Sadownik założył siatki antygradowe na areale przeszło 6 ha sadu.
– Jeszcze 3 lata temu straty spowodowane przez ptaki były bardzo duże. Szacuję, że to był nawet 15–20% zbiorów owoców. Dzisiaj kawki, wróble czy wrony nie mają dostępu do moich czereśni, a straty są właściwie zerowe – chwali się pan Nowak.
Dużo kłopotów z wszędobylskimi ptakami miał Grzegorz Byliński uprawiający owoce jagodowe w woj. łódzkim.
– Uprawiam borówkę amerykańską i były lata, że szpaki ogałacały dokładnie rzędy krzewów. Nic nie dawały butelki, puszki czy strachy na wróble ustawiane pomiędzy rzędami. Dopiero gdy założyłem na borówkę metalową siatkę o małych oczkach trochę się uspokoiło jednak nie do końca. Szpaki i wrony próbowały dostać się do jagód od dołu siatki tuż przy łodydze jednak siatki są tak skonstruowane, że nie mogły rozerwać ani metalowych oczek ani połączeń pomiędzy nimi.
Jak widać z przeglądu metod odstraszania ptaków, skuteczność poszczególnych sposobów maleje wraz z czasem, gdyż ptaki przestają na te metody reagować. Aby ograniczyć ich bytowanie w sadzie, warto stosować kilka metod na przemian, tj. rozpinanie sznurków z nawleczonymi paskami lśniącej, niebieskiej folii, odstraszanie przy użyciu sylwetek ptaków drapieżnych i ewentualnie odstraszanie hukowe.
Nowoczesne technologie w ochronie sadów przed ptakami
Sadownicy coraz częściej korzystają z dronów do odstraszania ptaków. Urządzenia reagują na ruch i emitują realistyczne odgłosy drapieżników. Dzięki temu ptaki nie przyzwyczajają się do stałych bodźców. Drony pracują automatycznie, więc ograniczają czas i koszty rolników. Natomiast skuteczność tych rozwiązań potwierdzają pierwsze testy prowadzone w polskich sadach.
Nowe przepisy o odszkodowaniach za ptaki
W 2025 roku rząd przygotował nowelizację ustawy o ochronie przyrody. Dzięki niej rolnicy uzyskają prawo do odszkodowań za szkody wyrządzone przez ptaki. Zmiana obejmie między innymi gęsi, żurawie oraz kormorany. Rolnicy zyskają więc realne wsparcie finansowe w przypadku strat. Ponieważ przepisy są w konsultacjach, warto śledzić komunikaty ARiMR i KOWR.
Skuteczność wizualnych i dźwiękowych metod
W tym roku sadownicy stosują także nowe wizualne metody ochrony. Należą do nich balony z nadrukiem oczu oraz latawce w formie drapieżników. Co więcej, popularność zyskują ultradźwiękowe odstraszacze reagujące na ruch. Dzięki rotacji metod ptaki nie przyzwyczajają się do zagrożeń. Dlatego łączenie siatek, dronów i wizualnych odstraszaczy daje najlepsze efekty.
Obserwuj nas w Google News. Bądź na bieżąco!
