Bezpieczeństwo i jakość żywności pod lupą NIK. Zatrważające wnioski

NIK przeanalizowała dziewięć swoich kontroli oraz wyniki pięciu audytów Komisji Europejskiej dotyczących bezpieczeństwa żywności w Polsce. Bezpieczeństwo i jakość żywności pozostawiają wiele do życzenia. Aby poprawić sytuację, należy ujednolicić przede wszystkim struktury urzędowej kontroli żywności.

Najwyższa Izba Kontroli przy współudziale pracowników naukowych uniwersytetów rolniczych przeanalizowała dziewięć swoich kontroli, przeprowadzonych w ciągu ostatnich sześciu lat oraz wyniki pięciu audytów Komisji Europejskiej, dotyczących bezpieczeństwa żywności w Polsce. Ich efektem jest opracowanie rekomendacji, których wdrożenie ma poprawić bezpieczeństwo i jakość żywności oraz zwiększyć ochronę konsumentów. Zostały one przedstawione podczas seminarium poświęconemu systemowi kontroli bezpieczeństwa żywności w Polsce.

Jakość żywności ma bezpośredni wpływ na ogólny poziom stanu zdrowia społeczeństwa, a na nim nie powinno się oszczędzać. Jak ustalili kontrolerzy NIK instytucje czuwające nad bezpieczeństwem żywności są od lat niedofinansowane. Wyjątkowo źle wygląda sytuacja w Inspekcji Weterynaryjnej. Nadzór nad ubojem zwierząt jest niedostateczny, podobnie jak nad stosowaniem leków. Brakuje tam nawet chętnych na stanowiska powiatowych lekarzy weterynarii. Powodem są niskie wynagrodzenia. Do tego  nakładają się kompetencje poszczególnych inspekcji, pomiędzy organami kontrolnymi nie ma współpracy i koordynacji działań. Niesprawny jest też system kontroli sprzedaży internetowej. Obok takich ustaleń nie można przejść obojętnie.


Czytaj również:  E dodatki do żywności – NIK alarmuje o braku kontroli


Bezpieczeństwo i jakość żywności. Co to znaczy bezpieczna żywność?

Żywność bezpieczna to taka, która nie zawiera toksycznych związków chemicznych, szkodliwych mikroorganizmów i innych ciał fizycznych oraz charakteryzuje się niezbędnym poziomem energetycznym i zestawem składników pokarmowych we właściwych proporcjach. Do najważniejszych czynników wpływających na jakość i bezpieczeństwo żywności należą: środowisko, jakość produkcji, przetwórstwa i dystrybucji żywności, poziom sprawności zarządzania obiegiem informacji na rynku, ale także ustawodawstwo żywnościowe oraz system kontroli i certyfikacji.

Wzrost eksportu żywności i najwyższy wynik powiadomień do RASFF

Bezpieczeństwo i jakość żywności

Według Izby bezpieczeństwo i jakość żywności pozostawiają wiele do życzenia. Czy można poprawić sytuację żywności w Polsce?

fot. pixabay

W ciągu ostatnich lat polski przemysł spożywczy bardzo się zmienił. Od 2010 r. produkcja globalna wzrosła o blisko 56%, na co wpływ miało przystąpienie do Unii Europejskiej. Obecnie Polska jest jednym z liderów eksportu artykułów rolno-spożywczych. Tu jednak kluczowe znaczenie ma bezpieczeństwo oferowanej żywności, a z nim nie jest dobrze. Świadczy o tym chociażby liczba powiadomień do RASFF (System Wczesnego Ostrzegania o Niebezpiecznej Żywności). Do 30 września 2020 r. kraje członkowskie Unii Europejskiej zgłosiły aż 273 powiadomienia dotyczące produktów spożywczych z Polski. To najwyższy wynik w całej Unii Europejskiej.

Powiadomienia najczęściej dotyczyły występowania w żywności z Polski niebezpiecznych dla zdrowia bakterii Salmonella, przede wszystkim w mięsie drobiowym i produktach pochodnych. Drugim najczęściej notowanym w RASFF zagrożeniem wykrywanym w produktach z Polski była obecność bakterii Listeria monocytogenes w rybach (głównie wędzonych na zimno), mięsie i produktach innych niż drobiowe, mięsie drobiowym, owocach i warzywach, daniach gotowych i skorupiakach. Obie bakterie są bardzo niebezpieczne dla zdrowia.

Bakterie i pozostałości po środkach ochrony roślin

Poważnym zagrożeniem dla konsumentów jest pojawienie się w żywności szczepów bakterii chorobotwórczych, które są odporne na większość antybiotyków. Stąd wynika konieczność rozsądnego stosowania przez producentów żywności preparatów antybakteryjnych. NIK wielokrotnie zwracała uwagę na niedostateczny nadzór organów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo i jakość żywności nad procesem produkcji, dystrybucji i obrotu.

To nie wszystko. Ważną kwestią jest przeprowadzanie badań na pozostałości środków ochrony roślin. Z danych Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) za 2015 r. wynika, że do badania pozostałości środków ochrony roślin w żywności w Polsce pobrano 5,8 próbek na 100 tys. mieszkańców. W państwach Unii Europejskiej średnia w tym zakresie wyniosła 16,4 próbek.

Bezpieczeństwo i jakość żywności. System kontroli bezpieczeństwa żywności do poprawki

Struktura kontroli bezpieczeństwa i jakości żywności w Polsce jest nieprzejrzysta. Do jej przeprowadzania uprawnionych jest  kilka instytucji państwowych. To nie tylko Państwowa Inspekcja Sanitarna i Inspekcja Weterynaryjna, chociaż ich rola powinna być największa. Obie borykają się z dużymi problemami kadrowymi i od lat są niedoinwestowane.

Powstanie odrębnej instytucji o wyraźnie określonych kompetencjach może poprawić bezpieczeństwo żywności. Już w 2017 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o Państwowej Inspekcji Bezpieczeństwa Żywności. Jednak nie została ona skierowana na drogę legislacyjną.  Można też przekazać wszystkie kompetencje, dotyczące urzędowej kontroli żywności jednej z już istniejących. System kontroli dzięki temu stałby się skuteczniejszy, a zarazem mniej uciążliwy dla przedsiębiorców, którzy mieliby do czynienia tylko z jedną instytucją kontrolującą.

Zdaniem NIK, problem bezpieczeństwa i jakości żywności jest bardzo poważny i wymaga jak najszybszego rozwiązania.

Przeczytaj również: Wzrost cen żywności w 2021 roku – co podrożało najbardziej?

Czy artykuł był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, by zagłosować

Ocena 5 / 5. Liczba głosów 3

Na razie brak głosów. Możesz być pierwszy!

Konferencja dla Hodowców Bydła i Producentów MlekaPrzeczytaj Sprawdź terminy

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *