Bezpieczeństwo mikrobiologiczne w produkcji owoców i warzyw
Rozpoczął się sezon zbiorów polskich warzyw i owoców, a w szczególności truskawek i owoców jagodowych. W związku z tym warto zwrócić uwagę na bezpieczeństwo mikrobiologiczne owoców i warzyw na etapie produkcji pierwotnej.
Poniżej przypominamy podstawowe zasady zapobiegania zakażeniom mikrobiologicznym i zapewnienia bezpieczeństwa mikrobiologicznego warzyw i owoców na etapie produkcji pierwotnej.
Spis treści
Bezpieczeństwo mikrobiologiczne w produkcji owoców i warzyw
Podczas uprawy, a także w czasie zbioru, magazynowania oraz transportu owoce i warzywa są narażone na wiele zagrożeń. W tym szczególnie groźne są zanieczyszczenia mikrobiologiczne, takie jak patogenne bakterie i wirusy. Bowiem owoce i warzywa najczęściej spożywa się na surowo. A więc bez obróbki cieplnej, która eliminuje zagrożenia mikrobiologiczne.
Tymczasem spożycie produktów zakażonych patogennymi mikroorganizmami może prowadzić do zatruć pokarmowych, a także innych poważnych komplikacji zdrowotnych. Zatem każdy podmiot produkujący, skupujący i przetwarzający owoce i warzywa musi brać to pod uwagę. A także stosować się do zaleceń mających na celu zapobieganie tym zagrożeniom.
Przypominamy podstawowe zasady zapobiegania zakażeniom mikrobiologicznym i zapewnienia bezpieczeństwa mikrobiologicznego warzyw i owoców na etapie produkcji pierwotnej.
Jakie są główne źródła zanieczyszczeń mikrobiologicznych?
Główne źródła patogennych mikroorganizmów w produkcji owoców i warzyw, to:
- zanieczyszczona woda stosowana w trakcie uprawy;
- zanieczyszczona gleba;
- zanieczyszczone nawozy naturalne;
- ścieki;
- ludzie będący nosicielami wirusów i bakterii.
Bezpieczeństwo mikrobiologiczne na etapie produkcji pierwotnej
Na plantacjach owoców i warzyw zarówno podczas uprawy, jak i w trakcie zbiorów należy stosować się do określonych zasad zapewnienia bezpieczeństwa mikrobiologicznego. Przykładowo, w przypadku truskawek i owoców jagodowych wytyczne te ujęto w „Strategii nadzoru nad bezpieczeństwem żywności w obszarze owoców miękkich”. Dokument ten na zlecenie Głównego Inspektora Sanitarnego opracowano w Państwowym Zakładzie Higieny Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego.
Wytyczne dotyczące zapewnienia bezpieczeństwa mikrobiologicznego. na plantacjach truskawek i owoców jagodowych ujęto w „Strategii nadzoru nad bezpieczeństwem żywności w obszarze owoców miękkich”.
Bezpieczeństwo mikrobiologiczne – woda stosowana na plantacji
Na plantacjach truskawek i innych owoców jagodowych podczas uprawy oraz zbioru owoców należy stosować się m.in. do wymagań dotyczących wykorzystywanej w procesie produkcji wody. Mianowicie, podstawowe zasady, których obligatoryjnie należy przestrzegać, brzmią:
- przy produkcji żywności należy stosować wyłącznie czystą wodę;
- woda stosowana do podlewania nie może być zanieczyszczona fekaliami ludzkimi;
- do nawożenia nie należy stosować odchodów ludzkich, które mogą być zanieczyszczone chorobotwórczymi wirusami, mogącymi utrzymywać się nawet przez kilka miesięcy;
- woda powinna być poddawana odpowiedniemu uzdatnianiu, które pozwoli maksymalnie zredukować zanieczyszczenia wirusami.
Higiena personelu i warunki sanitarne
Bezpieczeństwo mikrobiologiczne produkowanych owoców i warzyw to również dbałość o warunki sanitarne na plantacji oraz odpowiednią higienę personelu. W przypadku uprawy i zbiorów owoców miękkich, najważniejsze wymagania, to:
- pracownicy powinni mieć zapewniony dostęp do toalet zlokalizowanych w pobliżu plantacji oraz czystej i bieżącej wody oraz środków do mycia rąk i ich higienicznego suszenia;
- należy opracować procedury oraz ustalić szczegółowe działania, które należy podjąć każdorazowo celem zminimalizowania potencjalnego rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń wirusami;
- przedsiębiorca powinien opracować instrukcje mycia i dezynfekcji powierzchni produkcyjnych, jak i pomieszczeń i urządzeń stosowanych do mycia (w tym także toalet);
- personel powinien bezwzględnie przestrzegać instrukcji mycia rąk przez cały okres produkcji — ręce należy myć każdorazowo przed rozpoczęciem pracy, podczas przerwy, jak również po skorzystaniu z toalety;
- należy ograniczyć dostęp do plantacji osób nieupoważnionych, w tym dzieci, które mogą być nosicielami wirusów.
Wdrożenie i przestrzeganie wymienionych wymagań na etapie produkcji pierwotnej jest istotne, by zapewnić bezpieczeństwo produkowanych oraz wprowadzanych do obrotu warzyw i owoców.
Pięć kroków do bezpieczniejszej uprawy owoców i warzyw
W poniższej tabeli zestawiono najważniejsze zalecenia pozwalające zachować bezpieczeństwo mikrobiologiczne produkowanych owoców i warzyw. Wytyczne pochodzą z publikacji Światowej Organizacji Zdrowia „Pięć kroków do bezpieczniejszej uprawy owoców i warzyw: promocja zdrowia poprzez zmniejszenie ryzyka skażenia mikrobiologicznego”.
Tabela. Pięć kluczowych punktów zapewnienia bezpieczeństwa mikrobiologicznego w uprawie owoców i warzyw
| Pięć kroków do bezpieczniejszej uprawy | Podstawowe zalecenia |
| Krok 1 – Dobre praktyki z zakresu higieny osobistej |
|
| Krok 2 – Ochrona ziemi przed zanieczyszczeniem odchodami zwierzęcymi |
|
| Krok 3 – Wykorzystywanie uzdatnionych odchodów |
|
| Krok 4 – Ocena ryzyka skażenia wód do nawadniania i zarządzanie nim |
|
| Krok 5 – Przechowywanie sprzętu do zbierania i składowania plonów |
|
Źródło: opracowanie własne na podstawie publikacji Pięć kroków do bezpieczniejszej uprawy owoców i warzyw: promocja zdrowia poprzez zmniejszenie ryzyka skażenia mikrobiologicznego. Kopenhaga: Biuro Regionalne WHO na Europę
Źródło: www.mir.krakow.pl, www.gov.pl
FAQ: Bezpieczeństwo mikrobiologiczne w produkcji owoców i warzyw
Dlaczego bezpieczeństwo mikrobiologiczne owoców i warzyw jest ważne?
Bezpieczeństwo mikrobiologiczne jest kluczowe, ponieważ owoce i warzywa są często spożywane na surowo, co naraża je na patogeny mogące powodować zatrucia pokarmowe.
Jakie są główne źródła zanieczyszczeń mikrobiologicznych w produkcji rolniczej?
Główne źródła to zanieczyszczona woda, gleba, nawozy naturalne, ścieki oraz ludzie będący nosicielami wirusów i bakterii.
Jakie zasady należy przestrzegać, używając wody na plantacjach?
Należy stosować tylko czystą wodę, unikać wody zanieczyszczonej fekaliami i poddawać wodę uzdatnianiu w celu redukcji zanieczyszczeń.
Jakie praktyki higieniczne są istotne dla personelu na plantacjach?
Pracownicy powinni myć ręce przed każdym rozpoczęciem pracy i po przerwach, mieć dostęp do toalet oraz unikać kontaktu z powierzchniami bez dezynfekcji.
Co powinien zawierać plan bezpieczeństwa mikrobiologicznego na plantacji?
Plan powinien zawierać procedury higieny personelu, instrukcje mycia i dezynfekcji narzędzi oraz ograniczenia dla osób nieupoważnionych na plantacjach.
Obserwuj nas w Google News. Bądź na bieżąco!
