Organoleptyczna ocena jakości pasz

Organoleptyczna ocena jakości pasz

Żywienie jest jednym z najważniejszych czynników środowiskowych, silnie oddziałującym na wyniki przy produkcji wieprzowiny. Przeczytaj, jak wybrać paszę

Produkcyjność trzody chlewnej w bardzo dużym stopniu leży w ręku hodowcy, który poprzez stosowanie wysokiej jakości pasz i umiejętne ich dawkowanie zapewnia zwierzętom prawidłowy rozwój na każdym etapie ich życia. Organoleptyczna ocena jakości pasz jest możliwa, ale na co zwrócić uwagę?

Organoleptyczna ocena jakości pasz – na co zwrócić uwagę?

W niniejszym artykule chcemy zwrócić uwagę na te cechy jakościowe paszy, które możemy ocenić za pomocą zmysłów, na miejscu w gospodarstwie czy też w magazynach. Zaletą takiej oceny (organoleptycznej) jest łatwość jej wykonania, w dodatku bez specjalnych nakładów. Przy organoleptycznej ocenie jakości pasz należy zwrócić uwagę m.in. na: zapach, wilgotność, strukturę, skład botaniczny, ewentualne porażenie (bakteriami, grzybami, szkodnikami) oraz zanieczyszczenia.

Organoleptyczna ocena jakości pasz

Organoleptyczna ocena jakości pasz powinna opierać się na sprawdzaniu takich kwestii jak wilgotność czy zapach.

Problemy napotykane w chowie świń

W szerokiej praktyce chowu świń napotkać można wiele uciążliwości i problemów związanych z jakością paszy, jej aspektami higienicznymi oraz warunkami przechowywania. Ich niedocenianie może doprowadzić do różnorodnych zaburzeń procesów trawienia, metabolizmu. Prowadzą one do obniżenia zdrowia zwierząt oraz jakości uzyskiwanych od nich produktów, takich jak: mięso, tłuszczpodroby.

Należy pamiętać o tym, że ten sam gatunek i odmiana zboża może wykazywać różne parametry jakościowe, bowiem duży wpływ na jakość zbóż ma m.in. przebieg pogody w czasie żniw oraz warunki przechowywania ziarna. Do najczęściej spotykanych wad obniżających jakość ziarna należą:

  • zagrzybienie;
  • nadmierna wilgotność;
  • obecność szkodników;
  • obecność zanieczyszczeń (zbyt duża ilość plew, nasion chwastów, kurzu);
  • nieswoisty, zatęchły lub kwaśny zapach.

Skutki zatrucia – wpływ na produkcyjność trzody chlewnej

Jakość komponentów

Organoleptyczna ocena jakości pasz pomaga zapewnić wysoką jakość komponentów zbożowych.

Wciąż jeszcze często spotykamy się z poglądem, że nadpsute zboże można podawać świniom starszym. Stanowczo należy się temu przeciwstawiać, pamiętając, że świnie są bardzo wrażliwe na produkowane przez grzyby toksyny. Skarmiając zagrzybione zboże, narażamy zwierzęta na utratę zdrowia i uzyskanie od nich słabszych efektów produkcyjnych. Zatrucia wynikające ze skarmiania zbóż skażonych grzybami nazywane są mikotoksykozami i objawiają się m.in. ogólnym osłabieniem zwierząt, wymiotami, biegunką, charłactwemczęsto też upadkami.

Maciory żywione takim zbożem mogą ronić. Często dają mniej liczne mioty, słabiej manifestują ruję i rodzą prosięta o niższej masie ciała. Większość toksyn znajdujących się w paszy dla loch karmiących nie tylko uszkadza narządy wewnętrzne, lecz przenika do mleka i powoduje upadki miotów.

Toksyny, na które trzeba zwrócić uwagę

Pasze stosowane w żywieniu loch nie mogą zawierać takich toksyn jak:

  • Ochratoksyna A (OTA) – objawy zatrucia są widoczne przy stężeniu >200 ppm. Jest to mikotoksyna występująca w zbożach zebranych podczas złych warunków pogodowych i nieprawidłowo przechowywanych. Ma właściwości odkładania się w mięsie, przez co może stanowić zagrożenie dla człowieka.
  • Zearalenon (toksyna F-2) – przy koncentracji w granicy 200–500 ppm wywołuje zaburzenia płodności, a przy koncentracji powyżej 1000 ppm powoduje całkowitą niepłodność loch. Toksyna F-2 występuje przede wszystkim w ziarnie kukurydzy oraz innych zbożach późno zbieranych z pola, przy wysokiej wilgotności i dużych wahaniach temperatury.
  • Womitoksyna (DON) – często występuje łącznie z toksyną F-2. Objawy zatrucia, które prowadzą do wyniszczenia zwierząt, występują przy koncentracji >300 ppm. Toksyna produkowana jest przez rodzaj grzyba Fusarium, a porażenie zboża następuje z resztek pożniwnych pozostałych na polu z poprzedniego roku.
  • Alfatoksyny – zatrucia występują przy zawartości >260 ppm. Lochy prośne rodzą mniej liczne i słabiej rozwinięte mioty. Alfatoksyny mogą też przenikać do mleka loch karmiących i powodować rachityczność i upadki prosiąt. Zboża uprawiane w naszym kraju są wolne od alfatoksyn, które najczęściej występują w importowanych śrutach: sojowej, bawełnianej i arachidowej.
Toksyny w paszach

Na co trzeba uważać podczas karmienia trzody, aby utrzymać produkcyjność trzody chlewnej na wysokim poziomie?

Szkodliwe działanie grzybów polega również na zmniejszeniu wartości biologicznej podawanej świniom paszy. Wytwarzają one bowiem szereg fermentów, które rozkładają zawarte w niej białka, tłuszcze i węglowodany, blokując równocześnie działanie witamin. Wyniki badań wykazały, że nadmiernie zagrzybione pasze powodują ilościowe zmiany w składzie flory bakteryjnej jelit, wywołując biegunki. Skutki mikotoksyn występujących w komponentach paszowych można łagodzić, dodając do paszy sorbenty oparte na zeolitach, bentonitach lub drożdżach.

Jakość komponentów zbożowych

Mieszanki pełnoporcjowe dla prosiąt

Mieszanki pełnoporcjowe muszą zaspokajać potrzeby zwierząt w każdym wieku, aby produkcyjność trzody chlewnej była dobra.

Ziarno zbóż i nasiona roślin strączkowych powinny być odpowiednio wysuszone, aby zawartość wody nie przekraczała 14%. Przy przechowywaniu ziarna o wyższej wilgotności następują w nim procesy fermentacyjne. Sporządzona z takiego ziarna śruta jest skwaśniała. Po spożyciu przez zwierzęta powoduje gwałtowne rozszerzenie żołądka (przeładowanie żołądka), co jest szczególnie groźne dla loch w ciąży – może bowiem powodować poronienia. Nadmierna wilgotność ziarna i mieszanek jest też niebezpieczna ze względu na rozwój grzybów.

Innym istotnym czynnikiem wpływającym na jakość komponentów zbożowych jest ich czystość botaniczna. Nie może ona być mniejsza niż 95%. Dopuszczalna łączna zawartość nasion chwastów nie powinna przekraczać 1,0%, w tym: życicy 0,1%, kąkolu 0,2%, sporyszu 0,1%. Ten ostatni jest wyjątkowo szkodliwy dla zdrowia zwierząt ciężarnych i młodych.

Innym istotnym czynnikiem wpływającym na jakość komponentów zbożowych jest ich czystość botaniczna.

Ziarno zbóż i nasiona roślin strączkowych oraz ich śruta i otręby mogą być porażone różnymi szkodnikami. Są to np. roztocze, wołki zbożowe czy też larwy mącznika. Ich osobniki dorosłe oraz larwy zjadają skrobię i białko zawarte w paszy, przez co zmniejszają jej wartość pokarmową. Odchody pozostawione w paszy są szkodliwe dla zwierząt, tym bardziej że stanowią one doskonałe środowisko do rozwoju pleśni.

Zjełczałe tłuszcze w paszy

Dość często jakość paszy obniżają jełczejące w niej tłuszcze. W trakcie nieprawidłowego przechowywania pasz o dużej zawartości tłuszczu ulega on jełczeniu, przez co pasza traci wartość odżywczą i może stać się przyczyną zachorowań zwierząt. Pasza zawierająca zjełczałe tłuszcze jest uboga w witaminy E, A i C, zawiera aldehydy i ketony, które drażnią błonę śluzową jelit i prowadzą do powstawania stanów zapalnych układu pokarmowego, czego objawem są najczęściej biegunki. Szczególną uwagę należy zwracać na mieszanki dla prosiąt, ze względu na dużą zawartość w nich tłuszczu. Nie mogą być magazynowane przez dłuższy czas, zwłaszcza w okresie letnim przy wysokich temperaturach, gdyż łatwo wtedy jełczeją, co w konsekwencji wywołuje zaburzenia w trawieniu u młodych prosiąt.

Czynnikiem ograniczającym okres przechowywania mieszanek jest również dodatek premiksów zawierających witaminy i sole mineralne, które podczas przechowywania mogą tracić wartość. Typowym tego przykładem jest witamina A, której zawartość w mieszance spada w miarę przedłużającego się okresu przechowywania. Okres wartości poszczególnych mieszanek jest określony przez producenta na etykietach i należy go przestrzegać.

Jaka powinna być dobra pasza?

Dobór paszy dla prosiąt

Prawidłowa, organoleptyczna ocena jakości pasz jest szczególnie ważna przy karmieniu prosiąt.

Dobra pasza to pasza odpowiednio przygotowana do skarmiania poszczególnych kategorii wiekowych i fizjologicznych zwierząt. Śruta zbożowa i pozostałe komponenty dawki pokarmowej nie powinny być ani zbyt grube, ani zbyt miałkie. Zbyt grube cząsteczki paszy nie zostają dobrze strawione i wykorzystane. Zwiększa to zużycie paszy na 1 kg przyrostu i niepotrzebnie podnosi koszty produkcji. Zbyt miałka śruta zbożowa, głównie pszenna, ma tendencję do sklejania się w przewodzie pokarmowym, co również utrudnia jej trawienie. Ponadto mielenie ziarna do konsystencji mąki dodatkowo podnosi koszty śrutowania oraz przyczynia się do zapylenia powietrza w pomieszczeniu dla zwierząt, co również wpływa niekorzystnie na ich zdrowie w związku z podrażnianiem dróg oddechowych. Surowce paszowe powinny być starannie rozdrabniane w celu uzyskania mieszanki całkowicie jednolitej. Do rozdrabniania powinno się używać sit o średnicy oczek 2,0 mm w produkcji mieszanek dla świń stada podstawowego i tuczników, natomiast do mieszanek dla prosiąt średnica oczek powinna wynosić 1,25–1,50 mm.

Dobra pasza to pasza odpowiednio przygotowana do skarmiania poszczególnych kategorii wiekowych i fizjologicznych zwierząt.

Wysokiej jakości mieszanka pełnoporcjowa powinna odpowiadać następującym wymaganiom:

  • Musi zawierać wszystkie składniki odżywcze w postaci najbardziej przyswajalnej i w niezbędnej ilości dla zaspokojenia potrzeb zwierząt odpowiednio do ich wieku, stanu fizjologicznego i potrzeb produkcyjnych;
  • Powinna składać się z możliwie dużej ilości wysokowartościowych komponentów różnego pochodzenia;
  • Powinna być smaczna, mieć przyjemny zapach, przez co zwierzęta będą chętnie ją przyjmować i wydzielać odpowiednią ilość soków trawiennych odgrywających rolę w trawieniu i przyswajaniu pokarmu.

Surowce

Jakość mieszanek w dużej mierze zależy od surowców użytych do ich produkcji. Komponenty źle przechowywane, nadpsute lub użyte w nadmiernej ilości powodują pogorszenie smakowitości, a tym samym mniejsze spożycie i słabszy rozwój oraz mniejszą produkcyjność zwierząt. Trzeba również pamiętać, że jakość komponentów zmienia się podczas ich przechowywania. Dlatego celowe jest przeprowadzanie okresowych analiz ich przydatności do skarmiania.

Materiał pochodzi z czasopisma „Trouw i My”

Witaminy grupy B w żywieniu bydła mlecznego i ich znaczenie

Mimo że bydło jest w stanie samo wyprodukować witaminy grupy B, to ich uzupełnianie jest ważne. Sprawdź dlaczego!

3 lutego 2017

Żywienie drobiu: jakie zioła warto dodać do paszy?

Dodatki paszowe mają poprawić efektywności żywienia oraz wpłynąć na zdrowie i kondycję zwierząt. Co możemy dodać do pasz dla drobiu?

7 lutego 2017

Hodowla świń – pomysł rodziny z Pęckowa

Hodowla świń może być opłacalna, ale trzeba mieć na nią pomysł. Przeczytaj jak rodzina Frąckowiak z Pęckowa generuje zysk ze swojego chowu trzody.

27 lipca 2017

Kontynuując przeglądanie strony, wyrażasz zgodę na używanie przez nas plików cookies. więcej informacji

Aby zapewnić Tobie najwyższy poziom realizacji usługi, opcje ciasteczek na tej stronie są ustawione na "zezwalaj na pliki cookies". Kontynuując przeglądanie strony bez zmiany ustawień lub klikając przycisk "Akceptuję" zgadzasz się na ich wykorzystanie.

Zamknij