Śląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego z siedzibą w Częstochowie

Download PDF

Kopalnie, huty, przemysł, smog – to pierwsze skojarzenia ze Śląskiem. Mało komu przyjdzie na myśl, że w krainie czarnego złota kwitnie również rolnictwo. Na tym obszarze działa, i to z niemałymi sukcesami, Śląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego z siedzibą w Częstochowie. Jak się jednak okazuje: mały musi więcej!

Województwo śląskie pod względem powierzchni jest jednym z najmniejszych regionów w Polsce, ale mieszka tu ponad 4,6 mln ludności, co stwarza ogromny rynek zbytu na artykuły rolne i rolno-spożywcze. Śląskie rolnictwo charakteryzuje się dużym rozdrobnieniem, postępującą industrializacją oraz dwuzawodowością właścicieli gospodarstw rolnych. To sprawia, że warunki na szybki i efektywny rozwój rolnictwa są naprawdę wyjątkowe…

Obecne sukcesy Śląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego zawdzięcza dawnym i współczesnym instytucjom doradczym, gromadzącym wokół siebie osoby nie tylko z dużą wiedzą fachową, ale przede wszystkim z ogromnym zaangażowaniem w wykonywaniu odpowiedzialnej pracy doradczej.

Historia Śląskiego ODR: prehistoria i współczesność

Województwo śląskie ma także wielowiekowe, sięgające średniowiecza, tradycje w gospodarce stawowej obejmujące obszar dawnego księstwa cieszyńskiego i oświęcimskiego. Wyjątkową historię ma założona jako jedna z pierwszych w Europie (w 1881 r.) pstrągarnia w Złotym Potoku, która prosperuje do dnia dzisiejszego.

Marek Dziubek, dyrektor Śląskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego z siedzibą w Częstochowie

Marek Dziubek, dyrektor Śląskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego z siedzibą w Częstochowie

Do historii nawiązuje również Marek Dziubek, dyrektor Śląskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego z siedzibą w Częstochowie: – Mój program opiera się na kilku priorytetach. Dotyczą one: szacunku dla wiekowej tradycji i dorobku polskiej wsi, intensywnych działań na rzecz rozwoju i innowacyjności rolnictwa, modernizacji gospodarstw i ośrodków produkcyjnych, racjonalnego wykorzystania środków pomocowych, w tym unijnych, skutecznych szkoleń i szerokiej promocji rolnictwa woj. śląskiego – mówi dyrektor. – To wszystko można osiągnąć, wykorzystując doświadczenie i potencjał Śląskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego.

Już dawno minęły czasy dymiących kominów Śląska. W chwili obecnej to jeden z najczystszych regionów i nie widzę przeciwwskazań, aby mogło rozwijać się tam rolnictwo.

Jerzy Halaba, sadownik z miejscowości Zawada

Początkiem działalności doradztwa na Śląsku było powołanie w 1968 r. Rolniczego Rejonowego Zakładu Doświadczalnego w Śmiłowicach z siedzibą w Paniowach. W ciągu lat zmieniały się nazwy ośrodków doradczych – od WOPR (Wojewódzki Ośrodek Postępu Rolniczego), poprzez ODR (Ośrodek Doradztwa Rolniczego), RCDRRiOW (Regionalne Centrum Doradztwa, Rozwoju Rolnictwa i Obszarów Wiejskich), aż po ŚODR (Śląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego). Jednym słowem: zmieniała się podległość organizacyjna, zmieniali się dyrektorzy, ale cel pracy doradców pozostał ten sam – służyć pomocą i radą śląskim rolnikom. Istniejący od 2005 r. Śląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Częstochowie od lat buduje swoją pozycję i prestiż, z satysfakcją powiększając dorobek doradztwa w woj. śląskim. A mają się czym pochwalić!

Na Jasną Górę nie tylko na pielgrzymkę!

To właśnie w Częstochowie już od 25 lat odbywa się, nawiązująca do Wielkiej Wystawy Krajowej z 1909 r., Krajowa Wystawa Rolnicza, która towarzyszy Ogólnopolskim Dożynkom Jasnogórskim. Rzesze odwiedzających (ponad 100 tys. osób) biorą także udział w koncertach zorganizowanych przez Urząd Miasta Częstochowy w ramach Dni Europejskiej Kultury Ludowej. Impreza doceniana jest również przez władze państwowe. W głównych uroczystościach biorą udział przedstawiciele rządu, a nawet Prezydent RP.

wystawa rolnicza organizowana przez Śląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego

Krajowa Wystawa Rolnicza rokrocznie przyciąga rzesze rolników i mieszkańców wsi. (fot. ŚODR)

Wygląda na to, że można ze sobą łączyć nowoczesność i nawet bardzo stare tradycje, nie tylko świeckie. Przynajmniej tak uważa dyrektor Śląskiego ODR: – Dla mnie to są dwie wartości, które można łączyć. Dobrym przykładem jest tutaj wystawa rolna w Częstochowie. Przed wojną miała ona olbrzymią rangę, zarówno wystawową, jak i handlową. Była witryną tego, co najlepsze w polskim rolnictwie – wyjaśnia Marek Dziubek. – Dzisiaj przyszedł czas na powrót do tej wielkiej tradycji i dynamiczne ożywienie wystawy, która co roku towarzyszy pielgrzymce rolników. Śląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego jest głównym organizatorem wystawy. Już dzisiaj pracujemy nad nową formułą, która szanując tradycje, przyczyni się do rozwoju tej imprezy i uwzględni aktualne oczekiwania całej branży rolniczej oraz firm i instytucji współpracujących z rolnikami.

Dobre, bo śląskie!

Śląscy rolnicy i przedsiębiorcy rolni poprzez udział, za namową doradców, w licznych konkursach (np. Agroliga, Sposób na sukces, Mistrz wiedzy rolniczej, Bezpieczne Gospodarstwo Rolne) zdobywają najwyższe laury na szczeblu krajowym. W dodatku niejeden konsument może się bardzo zdziwić, czytając etykiety wyrobów przemysłu rolno-spożywczego i dowiadując się, że wiele z nich pochodzi właśnie z woj. śląskiego. To widoczny efekt pracy specjalistów doradztwa w kreowaniu wizerunku rolnictwa i regionu, zmieniający opinię społeczeństwa o tym, że na tym terenie są tylko kopalnie, węgiel i zanieczyszczone powietrze.

Śląski ODR - siedziba

Siedziba Śląskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Częstochowie. (fot. ŚODR)

Już dawno minęły czasy dymiących kominów Śląska. W chwili obecnej to jeden z najczystszych regionów i nie widzę przeciwwskazań, aby mogło rozwijać się tam rolnictwo – mówi Jerzy Halaba, sadownik z miejscowości Zawada w gm. Mstów (pow. częstochowski). – Region może nie jest duży i gospodarstwa też nie największe, ale czyż małe nie jest piękne? Taka struktura gospodarstw sprzyja też bioróżnorodności, o której sporo się teraz mówi.

Ekologia i energia odnawialna na Śląsku?

Pracownicy Śląskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego jako jedni z pierwszych rozpoczęli prace nad upowszechnianiem i wdrażaniem odnawialnych źródeł energii, czego efektem było zdobycie II miejsca w kraju pod względem wielkości energii uzyskiwanej ze źródeł odnawialnych. Rezultat ten to też ciężka i mozolna praca doradców, a także dowód na to, że są otwarci na nowości, chętnie je promują, a śląscy rolnicy, mający do nich zaufanie, słuchają dobrych rad i realizują podsunięte rozwiązania. I kto by pomyślał, że w regionie, gdzie pod ziemią występują „olbrzymie pokłady energii”, poszukuje się jej nowych źródeł.

Śląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego jest głównym organizatorem wystawy. Już dzisiaj pracujemy nad nową formułą, która szanując tradycje, przyczyni się do rozwoju tej imprezy i uwzględni aktualne oczekiwania całej branży rolniczej oraz firm i instytucji współpracujących z rolnikami.

Marek Dziubek, dyrektor ŚODR

Ponadto ze względu na spore rozdrobnienie i zróżnicowanie wartości produkcyjnej gleb, wiele gospodarstw zainteresowało się rolnictwem ekologicznym. Kiedy w 2004 r., weszły dopłaty w ramach PROW 2004–2006 na tym terenie byli już rolnicy posiadający certyfikat gospodarstwa ekologicznego. Liczba gospodarstw z produkcją ekologiczną ciągle rośnie. Na początku było ich 23, a już 5 lat później 153. Obecnie liczba gospodarstw ekologicznych znacznie przekracza 200. To duża zasługa rzetelnej pracy doradców i właściwej analizy warunków działalności poszczególnych gospodarstw, z którymi współpracują.

Tradycja nie odchodzi w zapomnienie

– Pochodzę z domu, w którym kultywowano polską tradycję szacunku do ziemi i ciężkiej pracy na roli. Takie wychowanie miało duży wpływ na moje późniejsze wybory związane z kierunkiem kształcenia i pracy zawodowej. Ukończyłem Akademię Rolniczą w Krakowie, a studia pogłębiły we mnie przekonanie, że rolnictwo to branża, której chcę poświęcić swój zawodowy czas i swoje kwalifikacjewspomina dyrektor ŚODR.

Piękną, rolniczą tradycją może pochwalić się również Jerzy Halaba: – Mój pradziadek założył gospodarstwo rolne w 1892 r., zaczynając od 6 ha. Ja je przejąłem po ojcu 25 lat temu, czyli dokładnie w setną rocznicę jego powstania z parcelacji dawnego majątku ziemskiego – opowiada rolnik. – Kontynuuję również zamiłowania mojego ojca do sadownictwa. Podobnie jak on, z pasją prowadzę gospodarstwo sadownicze o powierzchni prawie 20 ha.

Tradycyjny-Redyk-w-Beskidach organizowany przez SODR

Śląsk to nie tylko smog i węgiel. To również rolnictwo, w tym hodowle, np. owiec. Na zdjęciu Tradycyjny Redyk w Beskidach. (fot. ŚODR)

Jednakże wstąpienie Polski do Unii Europejskiej postawiło przed polskim rolnictwem nie lada wyzwanie. Doskonałym narzędziem do sprostania wyzwaniu okazało się doradztwo. Jak wszystkie ośrodki doradztwa w kraju, tak i śląscy doradcy, włączyli się w trudną misję transformacji, zdobywając niezbędne doświadczenie. Dzięki pomocy w aplikowaniu o środki unijne we wszystkich możliwych wymiarach i rodzajach, rolnicy mogli zmieniać nie tylko swoje podejście do metod gospodarowania, ale mieli pieniądze, aby te nowości wprowadzać. To też jest wielki sukces pracowników śląskiego doradztwa. Dziś kontynuacją tych działań jest zaangażowanie specjalistów w rozwój Sieci na Rzecz Innowacji w Rolnictwie i na obszarach wiejskich.

Nauka i praktyka

Poprzez ścisłą i efektywną współpracę z uczelniami, instytutami naukowymi i placówkami badawczymi, pracownicy Śląskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego nie tyko doskonalą swoją wiedzę jako doradcy, ale są „żywym przekaźnikiem” nauki do praktyki. Na posiadanym przez Ośrodek polu doświadczalnym roślin rolniczych (12 ha) i ogrodniczych (0,5 ha) prowadzone jest porejestrowe doświadczalnictwo odmianowe i doświadczenia łanowe zbóż jarych i ozimych, roślin strączkowych i kukurydzy, a wszystko we współpracy ze Stacją Doświadczalną Oceny Odmian w Pawłowicach.

Poletka doświadczalne Śląskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego. (fot. ŚODR)

Poletka doświadczalne Śląskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego. (fot. ŚODR)

A nauka nie idzie w las. Jak bowiem wiadomo, podniesienie poziomu wykształcenia mieszkańców wsi jest jednym z głównych czynników dynamizujących rozwój obszarów wiejskich. Aktualnie siła gospodarki nie tkwi w ilości zasobów pracy, ale w zasobach wiedzy i umiejętności ludzi. Dlatego też jednym z priorytetowych kierunków w działalności Śląskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Częstochowie jest wzmożenie działań edukacyjnych. Zadanie to jest realizowane przy wykorzystaniu różnorodnych metod. Najczęściej są to szkolenia teoretyczne i praktyczne, pokazy, seminaria wyjazdowe czy warsztaty.

– Szczegóły programu będą powstawać przy udziale rolników i producentów – mówi Marek Dziubek, dyrektor ŚODR w Częstochowie. – Stworzymy elektroniczny system wzajemnej komunikacji i internetową sieć doradztwa, która zapewni szybki przepływ informacji. Rolnicy będą nie tylko otrzymywać określone wsparcie, ale również sami będą mogli przesyłać swoje uwagi, prośby, sugestie i spostrzeżenia. W swoich działaniach będę łączył tradycję z nowoczesnością.

Trzeba również podkreślić, że także poziom wykształcenia tutejszych rolników na przestrzeni lat bardzo się zmienił. Dzisiaj na gospodarce nie zostaje ten, kto nie chciał się uczyć, ale ten, kto ma wystarczającą wiedzę i predyspozycje do prowadzenia skomplikowanego, wielozadaniowego biznesu. Na wsi spotykamy ludzi wykształconych, nierzadko z tytułami naukowymi. Przykładem utytułowanego, a co za tym idzie wykształconego rolnika jest Jerzy Halaba, który nie tylko prowadzi gospodarstwo sadownicze, ale ma również tytuł doktora inżyniera, a wcześniej był też pracownikiem Instytutu Sadownictwa i Kwiaciarstwa.

pola doświadczalne - Śląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego

Pola ogrodnicze ŚODR z różnymi odmianami roślin. (fot. ŚODR)

Nie sposób nie docenić roli doradców w rozwoju naszej wsi. Bardzo ważną moim zdaniem sprawą jest to, aby nie pozbawić naszych doradców możliwości edukowania rolników. Jestem przekonany, że posiadamy w tej chwili doskonale wykształconą kadrę specjalistów i zastępowanie jej doradcami firm prywatnych czy zagranicznych nie wyjdzie na dobre polskiemu rolnictwu. Wiem, o czym mówię, bo bez szerokiego kontaktu z naszymi doradcami byłbym dzisiaj w zupełnie innym miejscu – mówi Jerzy Halaba. – Czasami mały impuls, zwrócenie uwagi przez doradcę na jakiś szczegół zmienia diametralnie sposób myślenia i działania. Uważam, że doradztwo powinno być oczkiem w głowie, przedmiotem szczególnej troski Państwa, bo dzięki niemu nie tylko może kreować politykę rolną, ale też powiększyć i tak już niemały wkład rolnictwa w wysokość budżetu kraju.

A jakie są efekty działalności ŚODR?

W ramach działalności oświatowej w 2016 r. pracownicy Śląskiego ODR w Częstochowie zorganizowali i przeprowadzili: 657 szkoleń teoretycznych, 157 szkoleń praktycznych, 40 pokazów, 22 seminaria, 10 konferencji, 1 olimpiadę, 155 seminariów wyjazdowych, 5 warsztatów.

W wymienionych formach edukacyjnych uczestniczyło 21 390 osób, w tym: w szkoleniach teoretycznych 11 814 osób, w szkoleniach praktycznych 1735 osób, w pokazach 673 osób, w seminariach 828 osób, w konferencjach 1171 osoby, w olimpiadzie 40 osób, w seminariach wyjazdowych 5057 osoby oraz w warsztatach 72 osoby.

 

Śląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w liczbach: działalność oświatowa.

Śląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w liczbach: działalność oświatowa.

 

Liczby te są uzupełnieniem przedstawionych powyżej dokonań ŚODR, a także odzwierciedleniem siły codziennej pracy śląskich specjalistów w realizacji misji, do której zostali powołani. Trzeba jednak pamiętać, że do zrobienia jest jeszcze nie mało.

Jednym z priorytetów dyrektora Śląskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego są: produkty lokalne i regionalne.

– Nie tylko świat, ale także większość Polaków, a niekiedy nawet mieszkańcy woj. śląskiego muszą poznać te produkty – mówi dyrektor Dziubek. – Tutaj jest sporo do zrobienia. Nasze regionalne smaki, ukryte w produktach, są olbrzymią wartością. Trzeba je tylko odpowiednio promować, a sukces przyjdzie bardzo szybko. Ale nie można tutaj działać w pojedynkę, na własna rękę. Trzeba zjednoczyć siły, bo stawka jest bardzo wysoka!

Czy artykuł był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, by zagłosować

Ocena 0 / 5. Liczba głosów 0

Na razie brak głosów. Możesz być pierwszy!

Dodaj komentarz

avatar
  Subskrybuj  
Powiadom o