Szybko zregeneruj zboża po zimie!

Susza w sezonie wegetacyjnym 2018 przyczyniła się do spadku plonów, jednakże dobrze przeprowadzona gospodarka nawozami może ograniczyć jej skutki i pomóc osiągnąć zadowalający, opłacalny plon.

Rośliny zbożowe reagują zdecydowanym wzrostem plonów na nawożenie azotem, który jest podstawowym składnikiem białek i kwasów nukleinowych. Przy rozpoczęciu wegetacji bardzo ważne jest zatem dostarczenie roślinom tego pierwiastka tak, aby mogły szybko ruszyć z rozwojem, a rośliny uszkodzone mogły się zregenerować.

Kontrowersyjny termin zastosowania

Wśród rolników wiele wątpliwość budzi kwestia terminu zastosowania pierwszej dawki. Czy podać ją roślinom przed ruszeniem wegetacji, czy po? Z ekonomicznego i ekologicznego punktu widzenia najlepszy jest moment, kiedy wegetacja właśnie rusza. Wówczas nie ma strat azotu azotanowego, a rośliny na pewno będą miały do dyspozycji niezbędny składnik pokarmowy, jakim jest azot. Aby określić moment ruszenia wegetacji, można wykopać roślinę i zobaczyć, czy pojawiły się na niej nowe korzenie przybyszowe.

Pierwsza dawka azotu powinna stanowić ok. 30% całkowitej dawki, przy czym należy zwrócić szczególną uwagę na stan plantacji po zimie.

Pierwsza dawka azotu powinna stanowić ok. 30% całkowitej dawki, przy czym należy zwrócić szczególną uwagę na stan plantacji po zimie. Należy jednocześnie pamiętać o limicie 170 kg azotu na 1 ha w ciągu roku.

Dawki azotu

Jeśli planowana jest regeneracja zbóż, musimy również brać pod uwagę, że rośliny mogą korzystać z azotu mineralnego pochodzącego z gleby, którego ilość jest szczególnie ważna przy ustalaniu wysokości pierwszej dawki azotu (wartość Nmin można określić w Stacji Chemiczno-Rolniczej) oraz azotu mobilnego (Nmob) pochodzącego z mineralizacji resztek organicznych wprowadzanych do gleby z nawożeniem organicznym czy resztkami pożniwnymi.

Rośliny zbożowe można nawozić azotem już na początku wiosny, trzeba pamiętać, że dostarczenie azotu bardzo szybko pobudzi rośliny do wegetacji po przerwie zimowej, co powinno zapewnić wysoki plon.

Spośród dostarczanych form azotu najważniejsze są 2: amonowa i azotanowa. Forma amidowa jest wprawdzie pobierana przez rośliny, ale w bardzo małych ilościach – przyjmuje się zatem, że nie odgrywa dużej roli w doglebowym nawożeniu roślin. Forma amidowa musi w dodatku przejść proces hydrolizy do formy amonowej; formy te działają więc bardzo długo (nawet do 3 miesięcy), a przy ruszeniu wegetacji ważne jest szybkie i długotrwałe zaspokojenie potrzeb odżywczych rośliny.

regeneracja zbóż

Formy amonowa i azotanowa różnią się przede wszystkim prędkością pobierania przez roślinę i tempem wymywania z gleby. Amonowa postać azotu jest wolniej pobierana przez roślinę, jednakże od razu wbudowywana jest w jej struktury; nie ulega również wymywaniu z gleby. Forma azotanowa jest z kolei pobierana przez roślinę bardzo szybko i w dużych ilościach, po czym magazynowana jest w komórkach rośliny. Ważne jest również, że forma azotanowa pobudza do rośnięcia część nadziemną rośliny, a amonowa – korzenie.

Pszenica ozima

Ustalając poziom nawożenia azotem, należy uwzględnić kierunek użytkowania uprawy, wysokość spodziewanych plonów, jakościowe oraz ilościowe potrzeby pokarmowe roślin, a także ich fazy krytyczne. Aby faktycznie miała miejsce regeneracja zbóż, określając ilość nawozu azotowego, który zamierzamy zastosować, należy wziąć również pod uwagę formę przyswajalną.

Pszenica ozima jest obecnie podstawowym zbożem uprawianym w Polsce. Nadaje się na paszę, ale głównym kierunkiem użytkowania są cele konsumpcyjne. Nawożenie pszenicy konsumpcyjnej należy przeprowadzić z dużą starannością, aby uzyskać wysoki plon dobrej jakości. Aby osiągnąć taki plon, w pierwszej dawce należy zwrócić uwagę na kondycję roślin. Musimy bowiem pamiętać, że pszenica ozima na wyprodukowanie 1 t ziarna wraz z odpowiednią ilością słomy potrzebuje (w zależności od odmiany) od 28 do 32 kg azotu [1]. Przy plonie 8 t/ha pszenica pobierze zatem ok. 240 kg azotu.

Pszenżyto i żyto ozime

pszenżyto formy azotowe

Pszenżyto wybierane jest nie tylko przez tych, którzy gospodarują na słabszych stanowiskach, ale także przez tych, którzy chcą ograniczy nakłady.

Pszenżyto ozime cieszy się w Polsce dużym powodzeniem ze względu na osiągane przez nią wysokie plony przy stosunkowo niewielkich nakładach. Jest to roślina bardziej odporna na choroby od pszenicy i znosząca słabsze stanowiska

Żyto z kolei ma obecnie bardziej regionalne znaczenie i jest uprawiane przez rolników gospodarujących na słabszych glebach. Podobnie jak pszenżyto nie wymaga tak dużych nakładów jak pszenica, aby osiągnąć plon. Rośliny te w intensywnej uprawie mogą mimo wszystko przynieść bardzo dobre plony.

Pszenżyto i żyto potrzebują od 22 do 26 kg azotu na każdą tonę wytworzonego ziarna ze słomą.

Jęczmień ozimy

Jęczmień ozimy jest stosunkowo młodą rośliną uprawną w naszym kraju. Jego użytkowanie różni się jednak od innych zbóż, gdyż głównym zastosowaniem jęczmienia jest wykorzystanie do produkcji piwa (piwa pszenne stanowią na naszym rynku margines produkcji). Do produkcji piwa nadaje się tylko jęczmień dwurzędowy, ponieważ zapewnia on równomierne ziarniaki. Jęczmienie czterorzędowe i sześciorzędowy wykorzystywane są na pasze i cele konsumpcyjne.

W wypadku uprawy jęczmienia na cele browarne ważne jest niewielkie nawożenie azotem, aby roślina nie wytworzyła zbyt dużo białka – przez cały okres wegetacji najlepiej nie przekroczyć 30 kg N. Przy innym użytkowaniu nie ma już narzuconych norm, w związku z czym powinno się nawozić jęczmień zgodnie z jego wymaganiami. Jęczmień ozimy na 1 t ziarna ze słomą pobiera 23–26 kg azotu. Plon 7 t/ha wymaga w takim wypadku 170 kg czystego azotu.

Regeneracja zbóż po zimie sprawdzonym sposobem

Do zaspokojenia potrzeb pokarmowych rośliny w pierwszej dawce świetnie sprawdzi się Zaksan®. Ma on w składzie 32% azotu: po 16% formy amonowej i azotanowej. Ponadto wyrównane granule równomiernie rozsiewają się na całej szerokości rozsiewacza.

Forma azotanowa pobudza do rośnięcia część nadziemną rośliny, a amonowa – korzenie.

Musimy jednak pamiętać, że zapotrzebowanie rośliny na azot powinno być zaspokajane przez cały okres wegetacyjny i podzielone na dawki, które zapewnią roślinom zbożowym stały dostęp do najważniejszego składnika pokarmowego, jakim jest azot. Bardzo istotnym kryterium przy pierwszej dawce jest stan, w jakim znajdują się rośliny. W przypadku pszenicy ozimej sianej wcześnie, która jest w pełni rozkrzewiona i bez widocznych uszkodzeń, w pierwszym zabiegu można zastosować 50 kg N, tj. 160 kg Zaksan-u®. Kiedy pszenica ma dwa rozkrzewienia, należy zwiększyć dawkę azotu o 15 kg azotu, tj. podać 200 kg Zaksan®. Natomiast jeśli pszenica została wysiana późno i znajduje się w fazie szpilki, trzeba znacząco zwiększyć dawkę – nawet do 100 kg czystego azotu, co będzie odpowiadać 320 kg nawozu azotowego Zaksan®.

Poniższa tabela przedstawia proponowane pierwsze dawki dla poszczególnych gatunków zbóż z uwzględnieniem ich przezimowania – dolny zakresy należy zastosować w przypadku plantacji dobrze rozkrzewionych i tych, które właściwie przezimowały, a górne – dla roślin uszkodzonych i sianych późno.

GatunekDawka czystego N

(w kg/ha)

Dawka Zaksan®

(w kg/ha)

Pszenica ozima50–100160–320
Jęczmień ozimy (browarny)10–3030–100
Jęczmień ozimy (konsumpcyjny i paszowy)40–100130–320
Pszenżyto50–100160–320
Żyto40–80130–250

1 T. Jadczyszyn, Dobre praktyki w nawożeniu użytków rolnych, Radom 2013.

 

Artykuł zawiera lokowanie produktu i ma charakter promocyjny.

Nawożenie pogłówne pszenicy – postaw na dobrą formę azotu!

Przypominamy wszystkie ważne informacje i zasady stosowania.

24 kwietnia 2019

Wapnowanie gleby a dotacje [AKTUALNOŚCI]

Ile będzie można dostać na regenerację gruntów?

13 czerwca 2019

Rozrzucanie obornika – jak to zrobić zgodnie z prawem?

Skargi i donosy na rolników sypią się jak z rękawa! Sprawdź, co radzi radca prawny!

17 czerwca 2019